سوره آل عمران — آیه 113

معانی کلمات:

• آناء اللیل: ساعات شب، لحظات شب.
• یسجدون: نماز می‌گزارند و در حال سجده هستند.

تفسیر آیه:

اهل کتاب (یهود و نصاری) همه یکسان نیستند و در پیشگاه خداوند از نظر ایمان و عمل، درجات متفاوتی دارند. در میان آنان گروهی هستند که بر حق استقامت می‌ورزند و بر امر خداوند پایداری می‌کنند. این گروه، آیات خدا را در دل شب و در ساعات مختلف آن تلاوت می‌کنند و در حالی که به نماز و سجده مشغول‌اند، با پروردگار خود راز و نیاز می‌کنند. این توصیف، اشاره به مؤمنان راستینی از اهل کتاب است که پیش از بعثت پیامبر اسلام (صلی الله علیه وسلم) بر دین حق بودند و آنانی که بعثت ایشان را درک کردند، به او ایمان آوردند و مسلمان شدند. این آیه در پاسخ به سخن یهودیان نازل شد که می‌گفتند تنها بدان‌های ما به محمد ایمان آورده‌اند؛ خداوند بیان می‌کند که این‌گونه نیست و در میان آنان نیکان و صالحانی نیز وجود دارند که در دل شب به عبادت و تلاوت مشغول‌اند.

فواید و پیام‌های آیه:

• ارزش انسان‌ها به ایمان و عمل صالح آنان است، نه به نسب و قومیت؛ بنابراین نباید همه افراد یک گروه را به خاطر عملکرد برخی، یکسان قضاوت کرد.
• عبادت در دل شب و تلاوت قرآن در آن ساعات، نشانه‌ی اخلاص و عمق ایمان است و خداوند این اعمال را می‌ستاید.
• اسلام دین انصاف است و حق‌طلبان و صالحان را در هر قومی می‌ستاید و آنان را الگوی دیگران معرفی می‌کند.
• این آیه انگیزه می‌دهد که هر کس در هر شرایطی بتواند با ایمان و عمل صالح، به درجات عالی برسد و از قضاوت‌های نادرست دیگران نهراسد.