سوره آل عمران — آیه 145

معانی کلمات:

• کِتَابًا مُّؤَجَّلًا: نوشتهای با زمان معیّن و سررسید مشخص.
• ثَوَابَ الدُّنْيَا: پاداش و بهرهای که در دنیا به انسان داده میشود.
• الشَّاکِرِينَ: کسانی که نعمتهای خدا را میشناسند و در راه اطاعت و بندگی از آنها استفاده میکنند.

تفسیر آیه:

هیچ انسانی نمیتواند بمیرد مگر به فرمان و ارادهی خداوند؛ زیرا مرگ هر کس در کتابی با زمان معیّن و سررسید مشخص نوشته شده است که نه پیشی میگیرد و نه عقب میافتد. پس مرگ و زندگی همه در دست خداست و هیچکس نمیتواند پیش از اجل خود بمیرد یا پس از آن زنده بماند.

سپس خداوند به کسانی که در میدان جهاد و عمل، نیتهای متفاوتی دارند، پاداششان را بنا بر نیتشان وعده میدهد: هر کس با عمل خود فقط خواستار بهره و متاع دنیا باشد، به اندازهای که برایش مقدر شده از دنیا به او میدهیم، اما در آخرت بهرهای نخواهد داشت. و هر کس با عمل خود پاداش آخرت را بخواهد، پاداش او را در آخرت کامل و تمام به او عطا میکنیم و در عین حال، روزیِ دنیوی او نیز از پیش مقدر شده و به او میرسد. خداوند به کسانی که شکرگزار نعمتهای او هستند و با اطاعت و جهاد، شکر عملی به جا میآورند، پاداشی بزرگ و نیکو خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

• مرگ و زندگی انسانها در دست خداست و هیچکس بدون اجازهی او نمیمیرد؛ پس ترس از مرگ نباید مانع جهاد و تلاش در راه حق شود.
• نیت انسان در ارزش اعمال او نقش اساسی دارد؛ کسی که فقط دنیا را بخواهد، به همان میرسد و کسی که آخرت را بخواهد، به سعادت هر دو جهان نائل میشود.
• شکرگزاری واقعی، نه فقط با زبان، بلکه با عمل و اطاعت از خداوند است و خداوند پاداش شاکران را ضایع نمیکند و به بهترین شکل به آنها جزا میدهد.
• این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که رزق و روزیِ هر کس از پیش تعیین شده است؛ پس نباید برای به دست آوردن دنیا، از اطاعت خداوند کوتاهی کرد.