آل عمران سۈرىسى — ئايەت 167

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• نَافَقُوا: ئىككى يۈزلۈك بولۇپ، ئىچىدە باشقا، تېشىدا باشقا نەرسىنى ئىپادىلەش.
• قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ يولىدا، يەنى ئاللاھنىڭ دىنى ۋە كەلىمەسى ئۈستۈن بولۇشى ئۈچۈن ئۇرۇش قىلىڭلار.
• أَوِ ادْفَعُوا: ياكى مۇسۇلمانلارنىڭ سانىنى كۆپەيتىپ، دۈشمەنگە قارشى مۇداپىئە بولۇڭلار.
• لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا: ئەگەر بىز ھەقىقىي ئۇرۇش بولىدىغانلىقىنى بىلگەن بولساق.
• أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ: ئۇلار ئىمانغا قارىغاندا كۇفرىغا تېخىمۇ يېقىن ئىدى.
• يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِم: ئۇلار پەقەت ئاغزىدا ئېيتىدۇ، دىلىدا ئەمەس.
• يَكْتُمُونَ: ئۇلار يوشۇرۇۋاتقان نەرسىلەرنى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئۇھۇد جېڭىدا يۈز بەرگەن ۋەقەگە ئىشارە قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا مۇناپىقلارنىڭ ئىچكى دۇنياسىنى ئاشكارىلاپ، ئۇلارنىڭ ھەقىقىي يۈزىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ چاغدا مۇئمىنلەر مۇناپىقلارغا: «كېلىڭلار، ئاللاھنىڭ يولىدا ئۇرۇش قىلىڭلار ياكى مۇسۇلمانلارنىڭ سانىنى كۆپەيتىپ مۇداپىئە بولۇڭلار» دەپ چاقىردى. ئۇلار بولسا: «ئەگەر بىز ھەقىقىي ئۇرۇش بولىدىغانلىقىنى بىلگەن بولساق، ئەلۋەتتە سىلەرگە ئەگىشەتتۇق» دەپ جاۋاب بەردى. ئۇلار بۇ سۆزى بىلەن ئۆزلىرىنىڭ ئۇرۇشتىن قورققانلىقىنى ۋە ئىمانىنىڭ ئاجىزلىقىنى ئىپادىلىدى.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ كۈندىكى ھالىتىنىڭ ئىمانغا ئەمەس، بەلكى كۇفرىغا تېخىمۇ يېقىن ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. چۈنكى ئۇلار ئاغزىدا ئىمان دەۋاسىنى قىلغان بولسىمۇ، دىلىدا ئۇرۇشتىن قېچىش ۋە مۇسۇلمانلارنى تاشلاش نىيىتى بار ئىدى. ئۇلار پەقەت تىلى بىلەن ئېيتقان بولۇپ، دىلىدا بۇنى ئىنكار قىلاتتى. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ دىلىدا يوشۇرۇۋاتقان ھەممە نەرسىنى ئوبدان بىلىدۇ ۋە ئۇنىڭغا قاراپ جازالايدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەممە ئادەمنىڭ ئىچكى دۇنياسىنى، يوشۇرۇن نىيەتلىرىنى ئوبدان بىلىدۇ. شۇڭا بىز ھەمىشە دىلىمىزنى تازىلاپ، ئىخلاس بىلەن ئىبادەت قىلىشىمىز كېرەك.
• مۇناپىقلىق ۋە ئىككى يۈزلۈكلۈك ئىسلامدا قاتتىق ئەيىبلەنگەن. بىز ھەقىقىي مۇئمىن بولۇپ، ئىچىمىز بىلەن تېشىمىزنىڭ بىر بولۇشىغا تىرىشىشىمىز لازىم.
• ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە مۇسۇلمانلارنى قوغداش ھەر بىر مۇئمىننىڭ بۇرچىدۇر. بىز قورقۇنچاقلىق قىلماي، ئىسلام ۋە مۇسۇلمانلار ئۈچۈن جان-دىلىمىز بىلەن خىزمەت قىلىشىمىز كېرەك.
• ئىمان پەقەت تىل بىلەن ئېيتىش ئەمەس، بەلكى دىل بىلەن ئىشىنىش ۋە ئەمەلىيەتتە ئىپادىلەشتۇر. شۇڭا بىز ئىمانىمىزنى ھەقىقىي ۋە چىن دىلىمىزدىن قىلىشىمىز ۋە ئۇنى ئەمەلىيەتتە كۆرسىتىشىمىز كېرەك.
• ئاللاھ تائالا مۇناپىقلارنىڭ يوشۇرۇن نىيەتلىرىنى ئاشكارىلاپ، ئۇلارنىڭ ھەقىقىي يۈزىنى كۆرسەتتى. بۇ بىزگە ئۈلگە بولۇپ، ھەمىشە راستچىل ۋە سەمىمىي بولۇشىمىز كېرەكلىكىنى ئەسكەرتىدۇ.