سوره آل عمران — آیه 188

معانی کلمات:

• «أَتَوا»: انجام دادند، مرتکب شدند.
• «یُحْمَدُوا»: ستایش شوند، تحسین گردند.
• «مَفَازَةٍ»: رستگاری، نجات یافتن.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! هرگز مپندار کسانی که به کارهای زشتی که انجام دادهاند شادمان میشوند و دوست دارند در برابر کارهای نیکی که انجام ندادهاند مورد ستایش و تحسین مردم قرار گیرند، از عذاب الهی رهایی یابند. چنین گمانی درباره آنها مکن. نه، چنین نیست! آنان در دنیا نیز از عذاب الهی در امان نخواهند بود و در آخرت نیز عذابی دردناک و سخت در انتظارشان است. این آیه درباره گروهی از منافقان نازل شد که از جنگ و جهاد در رکاب پیامبر سر باز میزدند و چون پیامبر از سفر بازمیگشت، با بهانهتراشی و دروغ، خود را بیگناه جلوه میدادند و دوست داشتند مردم آنان را به خاطر کارهایی که انجام نداده بودند بستایند. این هشدار شدیدی است برای هر کس که به گناه خود دلخوش باشد و خود را در برابر دیگران به نیکیهایی که انجام نداده ستایش کند.

فواید و پیامهای آیه:

• خودپسندی و شادمانی به گناه، نشانه غفلت از خداوند و عاقبت شومی است که انسان را به هلاکت میکشاند.
• ریا و تظاهر به کارهای نیکی که انجام نشده، از بزرگترین آفتهای اخلاقی است که ایمان انسان را تباه میسازد.
• مؤمن راستین همواره به عیوب خود آگاه است و هرگز در پی ستایش دروغین دیگران نیست؛ بلکه سعی میکند با عمل صالح، رضایت خداوند را جلب کند.
• این آیه به ما میآموزد که ارزش انسان به حقیقت اعمال اوست، نه به ظاهر و تعریف و تمجید دیگران.