Аль Имран сүресі — Аят 188

1. Сөздердің мағынасы:

• لَا تَحْسَبَنَّ — ойлама, есептеме, санама деген мағынада.
• يَفْرَحُونَ — қуанады, мәз болады.
• بِمَا أَتَوا — өздері істеген істеріне, жасаған қылықтарына.
• يُحْمَدُوا — мақталуды, мадақталуды қалайды.
• بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا — істемеген нәрселері үшін.
• بِمَفَازَةٍ — құтылу, аман қалу, қауіпсіздікке жету дегенді білдіреді.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ — күйзелтетін, жанға бататын азап.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Мұхаммед (с.а.с.)! Жаман істерді істеп, одан кейін қуанышқа кенелетіндерді, әрі өздері істемеген жақсылықтар үшін адамдар оларды мақтасын деп тілейтіндерді азаптан құтылады деп ойлама. Мұндай адамдар — істеген қылықтарына масаттанып, өздерін ақтауға тырысып, жалған мақтауға құмар болғандар. Олардың бұл әрекеттері — екіжүзділік пен өтіріктің белгісі. Сондықтан оларды азаптан аман қалады деп есептеме; олардың барар жері — тозақ, әрі оларға күйзелтетін азап дайындалған. Бұл аят Мұхаммед пайғамбардың (с.а.с.) заманындағы кейбір екіжүзділерге қатысты түскен: олар соғысқа шықпай қалып, кейін келгенде өтірік ант ішіп, сылтау айтып, өздерін ақтауға тырысатын, әрі істемеген ерліктері үшін мақталуды қалайтын. Бұл аят жалпы барлық адамдарға да қатысты: кімде-кім жаман іс істеп, оған масаттанса, немесе істемеген жақсылығы үшін мақтауға қол жеткізуді көздесе, ол азаптан құтылмайды. Олар үшін ауыр азап бар.

1. Аяттан алынатын пайдалы қорытындылар:

• Ислам — шындық пен адалдық діні. Жасамаған ісі үшін мақтануға ұмтылу — үлкен күнә және екіжүзділіктің белгісі.
• Адам өз ісіне шынайы баға беруі керек: жақсылық істесе, оны Алла үшін істеуі, ал жамандықтан сақтануы тиіс.
• Жалған мақтау мен өтірік ақтау адамды тозаққа апаратын жолдар. Ислам бізді осындай қасиеттерден таза болуға шақырады.
• Бұл аят бізге әділдік, шыншылдық және кішіпейілділік сияқты құнды қасиеттерді ұсынады. Осы арқылы біз Алланың разылығына бөленіп, азаптан құтыламыз.
• Ислам — адамды жақсылыққа бастайтын, жамандықтан тыятын мейірімді дін. Оның әрбір үкімі адам баласының бақыты үшін қағазға түсірілген.