Oli Imron surasi — Oyat 188

Kalimalarning ma'nolari:

• يَفْرَحُونَ — xursand bo‘ladilar, quvonadilar.
• أَتَوا — qilgan ishlari, amallari.
• يُحْمَدُوا — maqtalishni, olqishlanishni.
• بِمَفَازَةٍ — najot topish, qutulish, xalos bo‘lish.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ — alamli, og‘riqli azob.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Siz o‘sha qilgan yomon ishlaridan xursand bo‘ladigan va qilmagan yaxshi amallari evaziga odamlar tomonidan maqtalishni yaxshi ko‘radigan kimsalarni — ya’ni yahudiylar, munofiqlar va shunga o‘xshash boshqa gunohkorlarni — azobdan qutuluvchilar deb o‘ylamang. Ular o‘zlarining qabih ishlaridan zavqlanadilar va qilmagan yaxshiliklari bilan odamlar oldida obro‘ topishni, ularning hamdu sanolariga sazovor bo‘lishni istaydilar. Ammo ularning bu holati ularni Allohning azobidan qutqara olmaydi. Aksincha, ular uchun dunyoda ham, oxiratda ham alamli va og‘riqli azob bor. Bu azob ularning kufrlari, ikkiyuzlamachiliklari va odamlarni aldashlari tufaylidir.

Bu oyatda har qanday yomon ishni qilib, u bilan faxrlanuvchi va qilmagan ishi bilan maqtanishni yaxshi ko‘rgan har bir kishi uchun qattiq ogohlantirish va tahdid bor.

Foydalar:

1. Riyokorlik va ikkiyuzlamachilikdan qattiq ogohlantirish: Bu oyat musulmonlarga qilmagan yaxshiliklarini ko‘z-ko‘z qilib, odamlardan maqtov kutish yoki yomon amallaridan zavqlanish — Alloh nazarida juda yomon xulq ekanini o‘rgatadi. Chunki insonning niyati pok bo‘lishi, amali esa Alloh uchun bo‘lishi kerak.
2. Ixlosingizni tekshiring: Har bir musulmon o‘z amallarini tekshirishi, qilgan yaxshiliklarini faqat Alloh roziligi uchun qilishi lozim. Odamlarning maqtovi uchun qilingan amal hech qanday qadrga ega emas.
3. Rostgo‘ylik va samimiylik: Inson o‘zi qilmagan ish bilan maqtanishdan saqlanishi, har doim rostgo‘y bo‘lishi kerak. Bu oyat rostgo‘ylikning ahamiyatini va yolg‘onning oqibatini ko‘rsatadi.
4. Allohning adolati: Hech kim o‘z yomon amallaridan qutulib qolmaydi. Alloh har bir insonning qilgan ishini biladi va adolat bilan mukofot yoki jazo beradi. Bu esa insonlarni gunohlardan saqlanishga va to‘g‘ri yo‘lda yurishga undaydi.
5. Munofiqlikdan saqlanish: Oyat munofiqlarning xarakterini ochib beradi va mo‘minlarni ularning yo‘lidan yurishdan ogohlantiradi. Mo‘min kishi so‘zi bilan ishi bir bo‘lishi, ichi bilan tashqarisi barobar bo‘lishi kerak.