Ali-İmran surəsi — Ayə 190

Kəlmələrin mənaları:

• Əl-Əlbab: Sağlam və pak ağıl sahibləri, düşüncə və idrak qabiliyyəti olan insanlar.
• Ayat: Dəlil, nişanə, əlamət və sübut.
• İxtilaf: Bir-birini izləmə, ardıcıl gəlmə, fərqlilik.

Təfsir:

Ey insan! Bir an dayan və ətrafına nəzər sal. Göylərin və yerin yaradılışına bax - bu nəhəng kainat, ulduzlar, qalaktikalar, dağlar, dənizlər, bütün bunlar heç bir nümunə olmadan, yoxdan yaradılmışdır. Bu qüdrət qarşısında insanın ağlı heyran qalır. Gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsi, onların uzanıb-qısaldılması, işıq ilə zülmətin nizamlı dəyişməsi - bütün bunlar təsadüf deyil, mükəmməl bir sistemdir.

Bu kainatdakı hər bir varlıq, hər bir hərəkət Uca Allahın varlığına, birliyinə və sonsuz qüdrətinə açıq-aydın dəlalət edir. Göylərin ucalığı, yerin genişliyi, gecənin qaranlığı, gündüzün işığı - hamısı bir Yaradanın əsəridir. Bu dəlilləri ancaq sağlam düşüncəli, ağlını layiqincə istifadə edən insanlar dərk edə bilər. Onlar bu nişanələrə baxıb özlərinə sual verirlər: "Bu qədər mükəmməl yaradılış öz-özünə ola bilərmi?" Əlbəttə ki, yox!

Ey qardaşım, ey bacım! Sən hər səhər günəşin doğduğunu, hər axşam onun batdığını görürsən. Bu təkrar olunan hadisələrə biganə qalma! Çünki bu, sənin üçün ən böyük dərsdir. Bu kainatın xaliqi, səni də yaradan, sənə ağıl və düşüncə bəxş edən Rəbbindir. O Rəbb ki, səni unutmayıb, sən də Onu unutma. Bu dəlillərə baxıb iman gətir, Ona şükür et və ibadətini yalnız Ona et. Çünki bu kainatı yaradan, idarə edən və yaşadan tək Allahdır. Ona ibadət etmək, Ona yönəlmək isə insanın ən böyük uğuru və xoşbəxtliyidir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, iman təqlid deyil, düşüncə və dərrakə ilə olmalıdır. Allah insanı ağıllı yaratmışdır və ondan bu ağlı istifadə edərək həqiqəti tapmasını istəyir. Kainat kitabını oxuyan hər kəs, onun müəllifini tanıyacaqdır. Gəlin, bu dəlilləri görüb qəlbimizi imanla nurlandıraq və Rəbbimizə yaxınlaşmaq üçün fürsət bilək.