آل عمران سۈرىسى — ئايەت 192

1) كەلىمە ئىزاھاتى:

• أَخْزَيْتَهُ: ئۇنى خار قىلدىڭ، رەسۋا قىلدىڭ، ئەزەلدىن-ئاباد ئەھلى بولۇپ قالغان دوزاخقا كىرگۈزۈش ئارقىلىق ئۇنىڭ ئۈچۈن زور ئىززەتسىزلىك ۋە شەرمەندىلىك بولدى.
• أَنصَارٍ: ياردەمچىلەر، مەدەتكارلار، ئۇلارنى دوزاخ ئازابىدىن قۇتقۇزىدىغان ياكى ئاللاھنىڭ ئازابىنى ئۇلاردىن دەپئى قىلىدىغان ھېچقانداق كىشى يوق.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تائالاغا قىلىنغان دۇئانىڭ بىر قىسمى بولۇپ، مۇئمىنلەر ئاللاھقا يالۋۇرۇپ: «ئى پەرۋەردىگارىمىز! سەن كىمنى دوزاخقا كىرگۈزسەڭ، ئۇنى شەك-شۈبھىسىز خار قىلدىڭ ۋە رەسۋا قىلدىڭ» دەيدۇ. يەنى دوزاخقا كىرگۈزۈلۈش ئەڭ چوڭ خارلىق ۋە ئەڭ قاتتىق شەرمەندىلىكتۇر. ئاندىن ئۇلار: «زالىملارغا ھېچقانداق ياردەمچى يوق» دەيدۇ. بۇ يەردىكى «زالىملار» دېگەن سۆز ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان، يەنى گۇناھ-مەئسىيەت بىلەن ئۆزلىرىنى ھالاكەتكە تاشلىغان كىشىلەرنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلار قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ئازابىنى ئۇلاردىن دەپئى قىلىدىغان، ياكى ئۇلارنى دوزاختىن قۇتقۇزىدىغان ھېچقانداق ياردەمچى ۋە مەدەتكار تاپالمايدۇ. بۇ ئايەت مۇئمىنلەرنىڭ ئاللاھتىن دوزاختىن پاناھ تىلەشىنىڭ ۋە ئۇنىڭ ئازابىدىن قورقۇشىنىڭ مۇھىملىقىنى، شۇنداقلا گۇناھ ۋە زۇلۇمنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانچىلىك دەھشەتلىك ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرگە دوزاختىن قورقۇش ۋە ئۇنىڭدىن پاناھ تىلەشنى ئۆگىتىدۇ، بۇ ئىماننىڭ مۇھىم بىر قىسمىدۇر.
• دوزاخ ئازابى ئەڭ چوڭ خارلىق ۋە شەرمەندىلىك بولۇپ، ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇش ھەر بىر مۇئمىننىڭ ئەڭ مۇھىم مەقسىتى بولۇشى كېرەك.
• گۇناھ ۋە زۇلۇم قىلغان كىشىلەر قىيامەت كۈنى ھېچقانداق ياردەمچى تاپالمايدۇ، شۇڭا ھەر بىر ئادەم ھاياتىدا ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشى ۋە گۇناھلاردىن ساقلىنىشى لازىم.
• بۇ ئايەت ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ھۆكۈمرانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدىغانلىقىنى، ئەمما گۇناھكارلارنى جازالايدىغانلىقىنى ئەسكەرتىدۇ.
• مۇئمىنلەر ئاللاھقا دۇئا قىلىپ، ئۇنىڭ رەھمىتىنى تىلەشى ۋە دوزاختىن پاناھ سورىشى كېرەك، بۇ ئۇلارنىڭ ئىمانىنى كۈچەيتىدۇ ۋە ئاللاھقا بولغان تەۋەككۈلىنى ئاشۇرىدۇ.