سوره آل عمران — آیه 4

معانی کلمات:

• الفُرْقانَ: جداکننده میان حق و باطل؛ در اینجا مقصود قرآن کریم است.
• عَزیز: غالب و چیره؛ کسی که هیچچیز بر او چیره نمیشود.
• ذُو انتِقام: صاحب عقوبت و کیفری سخت برای کسانی که حق را انکار کنند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سخن درباره نزول قرآن بر پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) میفرماید که این کتاب را بهحق و راستی نازل کرده است؛ کتابی که تصدیقکننده کتابهای آسمانی پیشین است و هیچ تعارضی میان آنها نیست. پیش از قرآن، خداوند تورات را بر موسی (علیهالسلام) و انجیل را بر عیسی (علیهالسلام) نازل کرد تا راهنمای مردم بهسوی ایمان و صلاح دین و دنیایشان باشد. سپس قرآن را که جداکننده حق از باطل و هدایت از گمراهی است، فرو فرستاد. این کتابهای آسمانی همگی برای هدایت بشر آمدهاند و هیچیک با دیگری در تضاد نیستند. اما کسانی که به آیات و نشانههای خدا کفر ورزیدند و آنها را انکار کردند، عذابی سخت و شدید در انتظارشان است. خداوند عزیز و غالب است و هیچچیز نمیتواند بر او چیره شود و او صاحب انتقامی است که کافران و تکذیبکنندگان رسالت پیامبران را به سزای اعمالشان میرساند.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن و کتابهای آسمانی پیشین، همگی از یک سرچشمهاند و هدفشان هدایت بشر بهسوی خیر و سعادت است؛ پس مؤمن باید به همه آنها ایمان داشته باشد و میان پیامبران فرق نگذارد.
• خداوند با نزول تورات، انجیل و قرآن، راه حق را روشن کرده و هیچ بهانهای برای بندگان باقی نگذاشته است؛ بنابراین کفرورزی پس از این همه روشنگری، نابخشودنی و مستوجب عذاب شدید است.
• صفت «عزیز» و «ذو انتقام» بودن خداوند، هشداری جدی به ستمگران و کافران است که قدرت خداوند بیپایان است و هیچکس از کیفر او در امان نیست؛ این امر مؤمنان را به صبر و استقامت در برابر دشمنان ترغیب میکند.
• ایمان به قرآن و عمل به آن، راه نجات از عذاب الهی و رسیدن به رستگاری است؛ پس باید قدر این نعمت بزرگ را بدانیم و در تلاوت و تدبر آن کوشا باشیم.