Sure Âl-i İmrân — Ayet 64

Kelime Anlamları:

• Ehl-i Kitap: Kitap verilenler, yani Yahudiler ve Hristiyanlar.
• Kelime: Burada "ortak bir söz, adaletli bir ilke" anlamındadır.
• Sevâ: Eşit, adil, doğru ve her iki tarafça kabul edilebilir olan.
• Erbâb: Rabler, ilah edinilenler, kendilerine mutlak itaat edilenler.
• Tevellâ: Yüz çevirmek, sırtını dönmek, kabul etmemek.
• Müslimûn: Allah'a teslim olanlar, O'na boyun eğenler.

Tefsir:

Ey Resûl! Allah sana, kitap ehli olan Yahudi ve Hristiyanlara şöyle seslenmeni emrediyor: "Gelin! Aramızda ortak ve adil bir sözde buluşalım. Öyle bir söz ki, ne sizin ne de bizim için ayrılık sebebi olsun; aksine bizi birleştirsin."

Bu ortak sözün temeli şudur: Yalnızca Allah'a kulluk edelim. O'ndan başka hiçbir varlığa, hiçbir şeye ibadet etmeyelim. İster put olsun, ister haç, ister heykel, ister bir kişi veya bir güç... Hiçbirini O'na ortak koşmayalım. Çünkü kulluk, yalnızca yaratana yakışır.

Ve yine bu ortak sözün gereği olarak: Birbirimizi Allah'tan başka rabler edinmeyelim. Yani hiçbirimiz, din adamlarını, âlimleri, liderleri veya büyüklerimizi öyle bir makama oturtmayalım ki, onların helal dediğine helal, haram dediğine haram diyelim; onların sözünü Allah'ın sözünün önüne geçirelim. Çünkü bir kimseye, Allah'ın emirlerine aykırı olarak mutlak itaat etmek, onu ilah edinmek demektir.

İşte bu çağrı, ne sadece Müslümanlara ne de sadece kitap ehline aittir. Bu, bütün insanlığın üzerinde birleşebileceği, fıtrata uygun, akıl ve vicdanın kabul edeceği en doğru ilkedir. Bu ilke, insanı özgürleştirir; çünkü kul, yalnızca Allah'a kul olur ve böylece başka her türlü kulluktan kurtulur.

Ey Peygamber! Eğer kitap ehli bu adaletli ve hakka davet eden sözden yüz çevirirlerse, sen ve müminler onlara şöyle deyin: "Şahit olun ki biz, Allah'a teslim olmuş kimseleriz." Yani biz, bu daveti kabul ettik; Allah'tan başkasına kulluk etmeyiz, O'na hiçbir şeyi ortak koşmayız ve O'ndan başkasını rab tanımayız. Bizim yolumuz budur ve biz bu yoldan asla dönmeyiz.

Bu ayet, Müslümanlara ne güzel bir ahlak öğretiyor! Davette ısrarcı ol, ama sonuçta kimsenin imanına zorla sahip çıkma. Sen görevini yap, tebliğini ilet; sonra onlar kabul etmezse, senin sorumluluğun yalnızca kendi teslimiyetini ilan etmektir. Bu, hem bir güven hem de bir onurdur: "Biz, Allah'a teslim olanlarız."

Bu çağrı, bugün de tüm insanlığa açıktır. Ey insanlar! Gelin, hep birlikte bu adaletli sözde buluşalım: Yalnızca Allah'a kulluk edelim, O'na hiçbir şeyi ortak koşmayalım ve birbirimizi Allah'ın dışında rabler edinmeyelim. İşte kurtuluş, işte huzur, işte gerçek özgürlük buradadır.