Сураи Ар-Рум — Оят 38

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• ذَا الْقُرْبَىٰ: соҳиби хешовандӣ, яъне наздикон ва хешовандон.
• حَقَّهُ: ҳаққи ӯ, яъне он чи ба ӯ аз силаи раҳм ва некӯкорӣ воҷиб аст.
• الْمِسْكِينَ: мискин, яъне шахси ниёзманде, ки ҳолаташ танг аст.
• ابْنَ السَّبِيلِ: писари роҳ, яъне мусофири дар роҳ монда, ки воситаи бозгашт ба ватанашро надорад.
• وَجْهَ اللَّهِ: рӯи Худо, яъне ризои Худованд ва савоби Ӯ.
• الْمُفْلِحُونَ: растагорон, комёбон, яъне касоне, ки ба савоби Худо расида, аз азоби Ӯ наҷот ёфтаанд.

1. Тафсири оят:

Худованди Мутаъол дар ин оят ба бандагони худ фармон медиҳад, ки ба хешовандони худ ҳаққи онҳоро адо кунанд — яъне бо онҳо пайвандии хешовандӣ дошта бошанд, ба онҳо некӣ кунанд ва агар ниёз дошта бошанд, аз молу дороии худ ба онҳо бидиҳанд. Инчунин ба мискинон ва ниёзмандон ва ба мусофироне, ки дар роҳ мондаанд ва воситаи бозгашт ба ватани худро надоранд, аз закот ва садақа ва некӯкорӣ бидиҳанд.

Ин адои ҳаққу некӯкорӣ барои касоне, ки бо ин амалҳо ризои Худовандро меҷӯянд ва танҳо барои Ӯ кор мекунанд, беҳтар ва пурфоидатар аст. Зеро ин амалҳо дар дунё сабаби покии мол, пайвандии дилҳо ва дар охират сабаби савоби бузург мегарданд. Ва ҳамон касоне, ки ин гуна амалҳои некро ба ҷо меоранд ва ҳаққи хешовандон, мискинон ва мусофиронро адо мекунанд, онҳо ҳақиқатан комёб ва растагор ҳастанд — ба савоби Худо мерасанд ва аз азоби Ӯ наҷот меёбанд.

1. Фоидаҳое, ки аз ин оят бармеоянд ва одамонро ба Ислом ва Қуръон меҳрубон мекунанд:

• Ислом дини адолат ва меҳрубонӣ аст: ҳаққи хешовандон, мискинон ва мусофиронро муқаррар кардааст, то ҳеҷ кас дар ҷомеа бе ёрӣ намонад.
• Ҳар амали нек, ки барои ризои Худованд анҷом дода шавад, дар назди Ӯ беҳтарин ва пурсавоб аст.
• Пайвандии хешовандӣ ва дастгирии ниёзмандон сабаби баракат дар мол ва оромии дил мегардад.
• Касе, ки барои Худо некӣ мекунад, дар дунёву охират комёб мешавад ва аз ҳар гуна бадбахтӣ наҷот меёбад.
• Ин оят моро тарбия мекунад, ки дили худро аз худбинӣ пок созем ва ба дигарон, хусусан ба наздикон ва табақаҳои ниёзманди ҷомеа, дасти ёрӣ дароз кунем.
• Қуръон китоби раҳмат ва ҳидоят аст: он на танҳо ибодат, балки муносибатҳои иҷтимоӣ ва ҳуқуқи инсонро низ таълим медиҳад, ки ин худ далели бузургии ин дини мубин аст.