سوره روم — آیه 38

معانی کلمات:

• ذَا الْقُرْبَىٰ: خویشاوندان و نزدیکان.
• الْمِسْكِينَ: فقیر و نیازمندی که نیاز خود را ابراز میکند یا وضعیتش نمایان است.
• ابْنَ السَّبِيلِ: در راه مانده؛ مسافری که از دارایی خود دور افتاده و نیازمند کمک است.
• وَجْهَ اللَّهِ: خشنودی و پاداش خداوند.
• الْمُفْلِحُونَ: رستگاران و کسانی که به سعادت و پیروزی رسیدهاند.

تفسیر آیه:

ای مؤمن، حق خویشاوندان خود را بپرداز؛ یعنی با نیکی کردن و صله رحم، پیوند خود را با آنان حفظ کن و نیازهای آنان را برآورده ساز. همچنین به فقیر و نیازمندی که در تنگنا قرار دارد، از زکات و صدقات کمک کن. و به در راه مانده که از وطن خود دور افتاده و سرمایهای ندارد، یاری برسان تا به مقصد خود برسد. این بخششها و کمکها برای کسانی که تنها خشنودی خدا را میخواهند و در کارهای خود اخلاص دارند، بهتر و ارزشمندتر از هر چیز دنیوی است. چنین افرادی که این حقوق را ادا میکنند و در پی رضای پروردگارند، همان رستگاران حقیقی هستند که به پاداش الهی دست مییابند و از عذاب او در امان میمانند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که دین اسلام به روابط خانوادگی و اجتماعی اهمیت فراوان میدهد و مسلمان را به مهربانی با خویشان، فقیران و در راه ماندگان دعوت میکند.
• اخلاص در عمل، کلید قبولی اعمال است؛ کسی که برای رضای خدا کمک میکند، از اجر و برکت بینهایت برخوردار میشود.
• رستگاری واقعی در گرو ادای حقوق دیگران و دوری از خودخواهی است؛ اینگونه است که انسان به آرامش دل و سعادت اخروی میرسد.
• اسلام دینی جامع است که هم به نیازهای مادی جامعه توجه دارد و هم به تربیت روحی و معنوی انسانها، تا جامعهای پر از محبت و همدلی ساخته شود.