Surat Luqman — Ayat 15

1) Tegese tembung-tembung kang perlu dijlentrehake:

• جَاهَدَاكَ (jāhadaaka): nyuwun kanthi temen-temen, meksa, utawa ngupaya kanthi abot supaya si anak nuruti kekarepane.
• تُشْرِكَ بِي (tusyrika bī): nyekutokake Aku (Allah) karo liyan, yaiku nindakake syirik.
• مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ (mā laysa laka bihī 'ilm): barang kang ora ana kawruhe bab iku, tegese ora ana dhasar lan ora ana buktine bab ketuhanane.
• فَلَا تُطِعْهُمَا (falā tuti'humā): mula aja manut marang wong loro (bapak lan biyung) ing bab iku.
• وَصَاحِبْهُمَا (wa shāhibhumā): lan tetepana anggonmu nggulawentah lan ngakrabi wong loro mau.
• مَعْرُوفًا (ma'rūfan): kanthi cara kang becik, yaiku kabecikan, silaturahmi, lan panggawe becik.
• سَبِيلَ (sabīla): dalan, yaiku agama lan tuntunan.
• أَنَابَ إِلَيَّ (anāba ilayya): sapa kang bali lan ngadhepi marang Aku kanthi taubat lan manut.
• مَرْجِعُكُمْ (marji'ukum): panggonan bali lan sowanmu kabeh.
• فَأُنَبِّئُكُمْ (fa unabbi'ukum): mula Ingsun bakal ngandhani marang kowe kabeh.

2) Panjlentrehane ayat:

Ayat iki isih ana gegayutane karo wasiyate Luqman marang anak-anake. Ing ayat sadurunge, Allah paring dhawuh supaya wong tuwa dipangganggep becik lan disyukuri. Nanging ing ayat iki, Allah paring pangecualian kang wigati banget: yen bapak lan biyung meksa anak supaya nyekutokake Allah karo liyan, utawa mrentah marang panggawene maksiat, mula anak ora kena manut marang dhawuhe wong tuwa ing bab iku. Amarga ora ana manut marang makhluk ing bab nglakoni maksiat marang Allah Kang Nitahake.

Senajan mengkono, anak isih tetep kudu nggulawentah wong tuwane kanthi cara kang becik ing bab-bab kang ora ana dosane. Yaiku tetep ngabekti, nyambung silaturahmi, lan nindakake kabecikan marang wong loro. Dadi, ora manut ing bab syirik iku ora ateges medhot hubungan karo wong tuwa, nanging tetep ngopeni lan ngajeni kanthi cara kang diridhoi Allah.

Sabanjure, Allah paring pituduh marang anak supaya ngetutake dalane wong-wong kang wis bali lan manut marang Allah, yaiku dalane Nabi Muhammad ﷺ lan para sahabate, kang dadi tuladha ing bab tauhid lan ketaatan. Ing pungkasan, kabeh manungsa bakal bali marang Allah, lan ing kono Allah bakal ngandhani lan paring piwales marang saben panggawene ing donya. Mula, saben wong kudu ngati-ati lan milih dalan kang bener, amarga kabeh bakal diadili kanthi adil.

3) Faedah-faedah kang bisa dijupuk:

• Ayat iki mulangake yen manut marang wong tuwa iku wajib, kajaba yen dhawuhe ngajak marang syirik utawa maksiat marang Allah. Ing bab iku, ora ana manut marang makhluk ing bab nglakoni dosa marang Khalik.
• Islam iku agama kang ngajeni banget marang wong tuwa. Sanajan wong tuwa ngajak marang kekafiran, anak isih kudu tetep ngabekti lan nggulawentah kanthi cara kang becik, ora nganti medhot hubungan utawa tumindak kasar.
• Ayat iki nuduhake yen tauhid iku dadi dhasar kang paling utama. Nanging tauhid ora ateges nglirwakake kabecikan marang manungsa, utamane marang wong tuwa.
• Kita diajak ngetutake dalane wong-wong kang wis bali marang Allah, yaiku para nabi lan wong-wong saleh, supaya urip kita tansah ana ing dalan kang bener.
• Kabeh manungsa bakal bali marang Allah lan bakal diadili kanthi adil. Mula, kita kudu tansah nindakake kabecikan lan ngedohi maksiat, supaya ing akherat entuk ganjaran kang becik.
• Ayat iki mulangake yen Islam iku agama kang seimbang: ngajeni hak-hak Allah lan uga ngajeni hak-hak manungsa, kalebu wong tuwa. Iki nuduhake yen Islam iku agama kang kebak katresnan lan kabecikan marang kabeh makhluk.