Ahzob surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• سَادَتَنَا – boshliqlarimiz, rahbarlarimiz.
• وَكُبَرَاءَنَا – kattalarimiz, ulug'larimiz, jamiyatda obro'li bo'lgan peshvolaring.
• فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا – bizni to'g'ri yo'ldan adashtirdilar, hidoyat yo'lini xato qildirdilar.

Tafsir:

Qiyomat kuni kofirlar o'zlarini oqlashga urinib, Robbilariga shunday deydilar: "Ey Robbimiz! Biz o'z boshliqlarimizga va kattalarimizga bo'ysundik. Ular bizni kufr va shirk yo'liga boshladilar, bizni to'g'ri yo'l – Islom va iymon yo'lidan adashtirdilar. Ular bizni o'z so'zlariga ergashtirib, halokatga yetakladilar." Bu ularning uzr sifatida keltirgan bahonasidir, ammo bu uzr ularni azobdan qutqara olmaydi. Chunki har bir inson o'z aqli bilan haqni topishga qodir edi va ularga payg'ambarlar kelib, haqiqatni ko'rsatgan edi. Shunga qaramay, ular o'zlarining noto'g'ri rahbarlariga itoat qilib, haq yo'lni tark etdilar. Bu hol ularning ojizligini va mas'uliyatdan qochishga urinishini ko'rsatadi, lekin Alloh huzurida bu bahona aslo qabul qilinmaydi.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga ogohlantirishdir: faqat Allohga va Uning Rasuliga itoat qilish lozim. Kimki Alloh va Rasuli buyrug'iga zid ravishda boshqa kishilarga – hatto ular katta obro'li bo'lsalar ham – itoat qilsa, oxiratda pushaymon bo'ladi va bu itoat unga foyda bermaydi.
• Inson o'z aqli va irodasini ishlatib, haqni izlashi kerak. O'zidan kattalarning so'ziga ko'r-ko'rona ergashish, ularning xatosi tufayli halokatga olib kelishi mumkin.
• Qiyomat kuni har kim o'z amali uchun javob beradi. Rahbarlar va oddiy xalq – barchasi o'z qilmishlari uchun hisob beradi. Shuning uchun har bir inson to'g'ri yo'lni tanlashda ehtiyot bo'lishi va o'z mas'uliyatini his qilishi zarur.
• Bu oyat musulmonlarga ilm olish va haqiqatni mustaqil o'rganishning muhimligini uqtiradi. Chunki jaholat va taqlid (ko'r-ko'rona ergashish) insonni adashtirishi mumkin.