سوره سبا — آیه 13

معانی واژگان:

• مَحاریب: جمع «مِحراب»، به معنای جایگاه عبادت و نماز، مانند مسجد.
• تَماثیل: جمع «تمثال»، به معنای صورت و پیکره (مانند مجسمهها و تصاویر).
• جِفان: جمع «جَفنَه»، به معنای کاسههای بزرگ و ظرفهای غذا.
• جَوابی: جمع «جابیه»، به معنای حوض بزرگ و آبگیر.
• قُدور راسِیات: دیگهای بسیار بزرگ و ثابت که به دلیل سنگینی و عظمت از جای خود حرکت نمیکردند.

تفسیر آیه:

جنها برای سلیمان علیهالسلام هر آنچه او میخواست میساختند: عبادتگاهها و مسجدهای باشکوه، پیکرهها و تصاویر زیبا (که در شریعت آن زمان حلال بود)، کاسههای بزرگ غذا که مانند حوضهای آب بودند، و دیگهای عظیمی که به خاطر سنگینی و بزرگی، ثابت و استوار در جای خود قرار داشتند و قابل جابهجایی نبودند. پس از این همه نعمت و قدرت، به خاندان داود خطاب شد: «ای خاندان داود! برای شکرگزاری از این همه نعمت، عمل صالح انجام دهید و در طاعت خدا بکوشید.» اما تنها اندکی از بندگان من هستند که واقعاً شکرگزار نعمتهای من هستند و در برابر الطاف الهی، سپاسگزاری عملی و قلبی دارند.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای الهی، وسیلهای برای آزمایش بندگان است؛ هر که شکرگزار باشد، نعمت بر او افزوده میشود و هر که ناسپاسی کند، نعمت از او گرفته میشود.
• شکر واقعی تنها به زبان نیست، بلکه با عمل و اطاعت از خداوند و استفاده درست از نعمتها در راه رضای او معنا پیدا میکند.
• انسان باید از هر نعمتی که خداوند به او داده، در مسیر عبادت و خدمت به خلق استفاده کند، همانگونه که سلیمان علیهالسلام از قدرت و امکانات خود برای ساخت عبادتگاهها بهره برد.
• ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی، نشانه کمی معرفت و دوری از بندگی است؛ مؤمن واقعی همواره در حال شکرگزاری است و این خصلت، او را از دیگران متمایز میسازد.
• این آیه به ما میآموزد که کار و تلاش در مسیر رضای خدا، خود نوعی شکر عملی است و عبادت تنها به نماز و روزه محدود نمیشود، بلکه هر کار نیکی که برای خدا انجام شود، عبادت و شکرگزاری است.