Fatir surəsi — Ayə 32

1) Bəzi sözlərin izahı:

• أَوْرَثْنَا (Övrasna): Miras verdik, sonrakı nəsillərə ötürdük.
• اصْطَفَيْنَا (İstəfeyna): Seçdik, üstün tutduq.
• ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ (Zalimun li-nəfsihi): Özünə zülm edən, günah işləyərək özünə zərər verən.
• مُقْتَصِدٌ (Muqtəsid): Orta yolu tutan, vəzifələrini yerinə yetirib haramlardan çəkinən.
• سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ (Sabıqun bil-xeyrat): Yaxşı işlərdə öndə gedən, xeyirli əməllərdə yarışan.
• الْفَضْلُ الْكَبِيرُ (Əl-fədlul-kəbir): Böyük lütf, əzəmətli nemət.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah buyurur ki, əvvəlki ümmətlər gəlib getdikdən sonra bu mübarək Kitabı — Quranı — Öz qulları arasından seçib üstün tutduğu bir ümmətə miras olaraq verdi. Bu ümmət Məhəmməd peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) ümmətidir. Allah onları digər ümmətlər üzərində seçmiş və onlara Quranı əmanət qoymuşdur.

Bu ümmətin insanları Quranla münasibətlərində üç dərəcədədir:

Birinci dərəcə — özünə zülm edənlər: Bunlar bəzi günahlara yol verən, bəzi vacib əməlləri yerinə yetirməyən, lakin imandan ayrılmayan kimsələrdir. Onlar zəif tərəflərinə görə özlərinə zərər vermiş olurlar, amma Allahın rəhmətindən tamamilə ümidlərini kəsməzlər.

İkinci dərəcə — orta yolu tutanlar: Bunlar vacib əməlləri yerinə yetirən, haramlardan çəkinən, bəzən müstəhəb əməllərdə geri qalan, bəzən də məkruhlara yaxınlaşan kimsələrdir. Onlar doğru yolda addımlayır, Allahın razılığını qazanmağa çalışırlar.

Üçüncü dərəcə — yaxşı işlərdə öndə gedənlər: Bunlar Allahın izni və köməyi ilə vacib əməlləri də, müstəhəb əməlləri də yerinə yetirən, haramlardan və məkruhlardan uzaq duran, xeyirli işlərdə hamıdan qabağa keçən kimsələrdir. Onlar Allahın lütfü ilə ən yüksək məqama nail olanlardır.

Bu üç qrupun hamısı bu ümmətə aiddir və hamısı Quranı miras almışdır. Lakin onların dərəcələri əməllərinə görə fərqlidir. Bu seçim və bu Kitabın verilməsi — Allahın bu ümmətə bəxş etdiyi böyük lütfüdür ki, heç bir lütf onunla müqayisə oluna bilməz.

3) Dəvət və təşviq:

Ey mömin qardaşım! Allahın sənə bəxş etdiyi bu böyük neməti — Quranı — düşün. Uca Allah səni bu ümmətin içində yaradıb və sənə Öz Kitabını miras olaraq verib. Bu, sadəcə bir kitab deyil; bu, sənin dünya və axirət səadətinin açarıdır.

Gəl, bu üç dərəcəyə diqqətlə bax və özünə sual ver: Mən hansı dərəcədəyəm? Əgər özünə zülm edənlərdənsənsə, tövbə et və Allahın rəhmətinə sığın. Əgər orta yolu tutanlardansansa, daha irəli getməyə çalış. Əgər yaxşı işlərdə öndə gedənlərdənsənsə, Allaha şükür et və bu yolda sabit qal.

Unutma ki, Quran sənin ən böyük dostun və yol göstəricindir. Onu oxu, üzərində düşün və əməl et. Allahın bu böyük lütfündən istifadə et ki, axirətdə yaxşı işlərdə öndə gedənlərdən olasan. Allahın izni ilə bu yolda addımlayanlar heç vaxt ziyana uğramazlar.