Fatir surəsi — Ayə 39

1) Bəzi sözlərin izahı:

• خَلَائِف (xəlāif): "xəlifələr", yəni bir-birinin ardınca gələn, bir-birini əvəz edən nəsillər. Allah insanları yer üzündə bir-birinin ardınca gətirir ki, onları sınağa çəksin.
• مَقْتًا (məqt): Allahın qəzəbi, şiddətli nifrəti və dərin ikrahı.
• خَسَارًا (xəsār): ziyan, itki, hər şeyi itirmək — həm dünyada, həm axirətdə.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah buyurur ki, sizi yer üzündə bir-birinizin ardınca gələn nəsillər etdi. Bir toplum gedir, digəri gəlir; bir nəsil ölür, digəri onun yerini tutur. Bu, Allahın hikmətli imtahanıdır — görək siz yer üzündə necə davranacaqsınız, Onun əmrlərinə tabe olacaqsınız, yoxsa üz döndərəcəksiniz?

Sonra Allah buyurur: kim küfr edirsə, onun küfrü öz əleyhinədir. Yəni küfr edən kimsə Allaha heç bir zərər yetirə bilməz; o, yalnız özünə ziyan vurur. Küfr onun boynuna yük olur və qiyamət günü ondan hesab soruşulacaq.

Daha sonra Allah bildirir ki, kafirlərin küfrü Rəbbi yanında onlara yalnız qəzəbi artırar. Onlar nə qədər inkar edib küfrə qərq olsalar, Allahın onlara qarşı nifrəti və qəzəbi bir o qədər artar. Onların küfrü Allaha heç bir zərər vermir, əksinə, onların özlərinə qarşı qəzəbi çoxaldır.

Və nəhayət, Allah buyurur ki, kafirlərin küfrü onlara yalnız ziyan gətirir. Onlar iman gətirsəydilər, Allah onlar üçün Cənnətdə hazırladığı nemətləri qazanacaqdılar. Lakin küfrləri səbəbindən həm dünya nemətlərindən məhrum olurlar, həm də axirətdə böyük itkiyə uğrayarlar. Onların itkisi həm dünyada, həm də axirətdə tam və hərtərəflidir.

3) Nəsihət və dəvət:

Ey insan! Bir düşün: sən yer üzündə səndən əvvəl gələnlərin davamçısısan. Səndən əvvəl neçə-neçə nəsil gəlib getdi. Onlar da bu torpaqda yaşadı, sonra getdi. Sən də bir gün gedəcəksən və yerini başqası tutacaq. Bəs o zaman sən nə ilə gedəcəksən?

Allah səni bu yer üzündə imtahan üçün qoyub. Küfr edib Onu inkar etmək sənə heç bir fayda gətirməz. Əksinə, hər inkar səni Allahın qəzəbinə bir addım da yaxınlaşdırır. Amma iman gətirsən, Allaha sığınsan, Onun əmrlərinə əməl etsən — Allah sənə elə nemətlər hazırlayıb ki, gözün görməyib, qulağın eşitməyib, qəlbinə xəyal belə gəlməyib.

Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır: küfr yolunu seçmə, çünki o yol yalnız ziyana aparır. İman yolunu seç, çünki o yol səni əbədi səadətə, Allahın razılığına və Cənnətinə aparır. Allahın rəhməti genişdir, tövbə qapısı açıqdır. Gəl, bu qapıdan içəri gir, Rəbbinə tərəf dön!