Фатир сүрөсү — Аят 43

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• اسْتِكْبَارًا — текеберленип, өзүн чоң сезип, акыйкатты кабыл кылбай кыйырылуу.
• مَكْرَ السَّيِّئِ — жаман айла-амал, куулук-митаамдык, бузук ниет менен иш кылуу.
• يَحِيقُ — айланып, ороп алуу; жазанын кылган кишиге кайтып келиши.
• سُنَّةَ الْأَوَّلِينَ — мурункуларга карата колдонулган Аллахтын өзгөрбөс мыйзамы, б.а. текеберлердин жок болушу.
• تَبْدِيلًا — алмаштыруу, өзгөртүү.
• تَحْوِيلًا — башка тарапка буруу, башкага оодаруу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала текеберлердин жана бузукулардын жосундарын ачыктап берет. Алардын Аллахтын аты менен ант ичип, «биз акыйкатты каалайбыз» деп айткан сөздөрү чын жүрөктөн эмес, тескерисинче, жер бетинде өздөрүн чоң сезип, адамдарга текеберлик көрсөтүү жана аларга каршы жаман айла-амалдарды, куулук-митаамдыкты колдонуу максатында айтылган. Бирок Аллах аларга эскертет: жаман айла-амал аны ойлоп тапкан адамга гана кайтат, башкаларга зыян бербейт. Башкача айтканда, ким жамандыктын туу чокусун көтөрсө, анын кесепети өзүнө тиет.

Андан соң Аллах аларга суроо берет: эми алар мурунку текебер жана бузуку коомдорго келген Аллахтын жазасынан башка нерсени күтүп жатышабы? Мурункулар да ушундай кылган, алар да өздөрүн чоң сезип, акыйкатты четке каккан, натыйжада Аллахтын азабы аларга келген. Аллахтын мыйзамы эч качан өзгөрбөйт: текеберлер жок болот, зулумдар жазасын алат. Аллахтын бул мыйзамын эч ким алмаштыра албайт, эч ким аны башка тарапка бура албайт. Ким текеберлик кылса, анын акыбети Аллахтын алдында белгилүү — жаза. Ал эми ким момун болуп, акыйкатты кабыл кылса, ага Аллахтын ырайымы жана жакшылыгы бар.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга кызыктыруучу ойлор:

• Текеберлик адамды кыйроого алып барат. Бул аят бизге өзүбүздү чоң сезүү, башкаларды менсинбөө жана акыйкатты кабыл кылбоо — Аллахтын жазасына туш болуунун себеби экенин эскертет. Момун адам текеберликтен алыс болуп, кичипейилдик менен жашайт.
• Жамандык кылган адам өзүнө жамандык кылат. Ким башкаларга куулук, митаамдык кылса, анын кесепети өзүнө кайтат. Бул — Аллахтын адилеттигинин белгиси. Ошондуктан мусулман адам ар дайым жакшылык кылууга, чынчыл болууга умтулат.
• Аллахтын мыйзамы өзгөрбөйт. Тарыхта текеберлер жана зулумдар дайыма жок болгон, ал эми момундар жана адил адамдар куткарылган. Бул — Аллахтын убадасы, ал эч качан бузулбайт. Бул бизге үмүт берет: канчалык кыйынчылык болсо да, акыйкат жеңет.
• Ислам — акыйкат жана адилеттик дини. Ислам адамды текеберликтен, куулуктан жана зулумдуктан тыят, ордуна кичипейилдикке, чынчылдыкка жана жакшылыкка чакырат. Бул аят аркылуу биз Исламдын адамзатты бактылуулукка жана тынчтыкка жеткирүүчү жол экенин түшүнөбүз.
• Аллахтын жазасынан коркуу жана ырайымынан үмүт кылуу. Бул аят бизге Аллахтын адилеттигин эскертип, жамандыктан кайтарууга чакырат. Ошол эле учурда, Аллахтын ырайымы чексиз экенин унутпайбыз: ким тообо кылып, акыйкатты кабыл кылса, Аллах аны кечирет. Бул — Исламдын сулуулугу: ал адамды коркутуу менен гана эмес, үмүт жана мээрим менен да тарбиялайт.