Fotir surasi — Oyat 45

Kalimalarning ma'nolari:

• يُؤَاخِذُ — jazoga tortadi, hisobga oladi.
• بِمَا كَسَبُوا — qilgan gunohlari va yomon amallari sababli.
• عَلَى ظَهْرِهَا — yer yuzida, yerning ustida.
• دَابَّةٍ — yerda yuradigan jonivor, hayvon.
• يُؤَخِّرُهُمْ — ularni kechiktiradi, muhlat beradi.
• أَجَلٍ مُسَمًّى — aniq belgilangan vaqt, ya'ni Qiyomat kuni.

Tafsir:

Agar Alloh taolo odamlarni ular qilgan gunoh va ma'siyatlariga yarasha darhol jazolaydigan bo'lsa, yer yuzida yuradigan bironta jonivorni ham qoldirmasdi — barchasini halok qilgan bo'lardi. Chunki gunohlar keng tarqalib, butun mavjudotga ta'sir ko'rsatadi. Ammo Alloh o'z bandalariga rahm qilib, ularni kechiktiradi va jazoni aniq belgilangan vaqtga — Qiyomat kuniga qoldiradi. O'sha kun kelganda esa, Alloh bandalarining barcha amallarini to'liq biluvchi va ko'ruvchi bo'lib, ularni qilgan ishlariga yarasha mukofotlaydi yoki jazolaydi. Yaxshilik qilganlarga yaxshilik, yomonlik qilganlarga yomonlik bilan muomala qiladi. Bu oyatda mo'minlar uchun va'da va gunohkorlar uchun ogohlantirish bordir.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va kechirimi kengdir — U bandalarini shoshilinch jazolashni istamaydi, balki ularga tavba qilish va yaxshilikka qaytish imkonini beradi.
2. Inson gunoh qilishda davom etsa ham, Allohning muhlat berishi uni mag'rurlantirmasligi kerak — bu imtihon vaqti, kechiktirilgan jazo esa yanada og'irroq bo'lishi mumkin.
3. Alloh har bir bandasining amalini ko'rib turuvchi va biluvchidir — hech qanday yaxshilik yoki yomonlik e'tibordan chetda qolmaydi.
4. Bu oyat mo'minlarga sabr va umid bag'ishlaydi — ular zolimlarning tezda jazolanishini ko'rmasalar ham, Allohning adli muqarrar ekaniga ishonadilar.
5. Yer yuzidagi barcha mavjudot Allohning rahmati tufayli barqaror turibdi — gunohlar tufayli butun olam halokatga uchramasligi Uning rahmli ekanligidan dalolatdir.