سوره فاطر — آيت 45

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• يُؤَاخِذُ: پڪڙي، حساب ڪري، سزا ڏئي.
• ڪَسَبُوا: ڪمايو، ڪيو (يعني گناه ۽ برا عمل).
• ظَهْرِهَا: ان جي پٺي، يعني زمين جي مٿاڇري.
• دَابَّةٍ: هلندڙ جيوت، چرندڙ، هر قسم جو جاندار.
• يُؤَخِّرُهُمْ: دير ڪري ٿو، مهلت ڏئي ٿو.
• أَجَلٍ مُّسَمًّى: مقرر ٿيل وقت، طئي ٿيل مدت.
• بَصِيرًا: ڏسندڙ، خبر رکندڙ، نگران.

2) تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪڏهن هو انسانن کي انهن جي ڪيل گناهن ۽ برن ڪمن تي دنيا ۾ ئي پڪڙي ۽ سزا ڏئي ها، ته زمين جي مٿاڇري تي ڪو به هلندڙ جيوت باقي نه بچي ها — نه انسان، نه جانور، نه ڪو ٻيو. پر الله تعاليٰ پنهنجي رحمت ۽ حلم سبب انسانن کي مهلت ڏئي ٿو ۽ سندن سزا هڪ مقرر ٿيل وقت تائين، يعني قيامت جي ڏينهن تائين، دير ڪري ٿو. پوءِ جڏهن اهو مقرر وقت اچي پوندو، تڏهن الله پنهنجن ٻانهن کي چڱي طرح ڏسندڙ آهي — سندس علم ۾ هر شيءِ شامل آهي، ڪنهن جي ڪا به ڳالهه کان لڪل ناهي. هر هڪ کي سندس عمل جو بدلو ملندو: چڱائي جو چڱو ۽ برائي جو برو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ نهايت حلم ۽ رحم وارو آهي، جو گناهن جي باوجود فوراً سزا نه ٿو ڏئي، پر مهلت ڏئي ٿو ته متان ٻانهو توبه ڪري ۽ سڌري پوي.
• هيءَ دنيا آزمائش ۽ مهلت جو گهر آهي، حساب ڪتاب جو گهر ناهي — ان ڪري اسان کي گهرجي ته وقت ضايع نه ڪريون ۽ نيڪ عملن ۾ اڳڀرا ٿيون.
• الله جي علم ۽ نظر کان ڪجهه به لڪل ناهي — هو هر ٻانهي جي هر عمل کي ڏسي ٿو، تنهنڪري اسان کي هميشه نيڪي ۽ سچائي تي قائم رهڻ گهرجي.
• قيامت جو ڏينهن يقيني آهي ۽ ان ۾ ڪو شڪ ناهي — اتي هر هڪ کي پنهنجي عمل جو پورو بدلو ملندو، جنهن ۾ مؤمنن لاءِ وڏو وعدو ۽ انعام آهي.
• الله جي مهلت کي غفلت نه سمجهڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته جڏهن مقرر وقت ايندو، تڏهن ڪا به دير ۽ مهلت نه ملندي.