سوره فاطر — آیه 8

معانی کلمات:

• زُیِّنَ: آراسته و زیبا جلوه داده شد.
• سُوءُ عَمَلِهِ: کردار زشت و ناپسندش.
• حَسَنًا: زیبا و نیکو.
• حَسَرَاتٍ: اندوه‌های شدید و پشیمانی‌های فراوان (جمع «حسرة»).

تفسیر آیه:

آیا کسی که کردار زشتش در نظر او زیبا جلوه داده شده، به طوری که آن را نیکو می‌بیند و به آن دل خوش کرده است، مانند کسی است که خداوند او را هدایت کرده و حق را از باطل تشخیص می‌دهد؟ هرگز! این دو هرگز برابر نیستند.

شیطان با وسوسه‌های خود، اعمال زشت و گناهان را در نظر انسان گناه‌کار چنان می‌آراید که او فکر می‌کند کار خوبی انجام می‌دهد و به آن افتخار می‌کند. این همان فریب و گمراهی است که خداوند بر اساس حکمت و مشیت خود، کسانی را که شایسته‌ی گمراهی‌اند، به حال خود رها می‌کند تا در گمراهی‌شان غوطه‌ور شوند، و کسانی را که حقیقت‌جو و آماده‌ی هدایت‌اند، به راه راست رهنمون می‌شود.

سپس خداوند به پیامبرش (صلی الله علیه وسلم) دل‌داری می‌دهد و می‌فرماید: ای رسول ما! مبادا جان خود را از اندوه و تأسف بر گمراهی این مشرکان و کافران به هلاکت اندازی و خود را با حسرت و پشیمانی عذاب دهی. تو وظیفه‌ات رساندن پیام است و هدایت به دست خداست. خداوند به تمام کارهایی که آنان انجام می‌دهند آگاه است و هیچ‌چیز از کردارشان بر او پوشیده نیست و به‌زودی آنان را به سزای اعمال زشتشان خواهد رساند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. هشدار از فریب شیطان: انسان باید همواره مراقب باشد که شیطان اعمال زشت را در نظر او زیبا جلوه ندهد. تنها راه نجات از این فریب، پناه بردن به خدا و تمسک به قرآن و سنت است.
2. عدالت و حکمت الهی: هدایت و ضلالت به دست خداست و او بر اساس علم و حکمت بی‌نهایت خود، هر کس را شایسته باشد هدایت می‌کند و هر کس را که با اختیار خود راه باطل را برگزیند، به حال خود رها می‌سازد.
3. آرامش برای مبلغان دین: داعیان و مبلغان اسلام نباید از هدایت‌نیافتن مردم غمگین و ناامید شوند؛ وظیفه‌ی آنان فقط تبلیغ است و نتیجه‌ی کار به دست خداست.
4. علم بی‌نهایت خداوند: هیچ عملی از انسان‌ها، چه خوب و چه بد، بر خداوند پنهان نیست و او به تمام جزئیات اعمال آگاه است و پاداش و کیفر را بر اساس آن خواهد داد.
5. تسلیت به پیامبر (ص): این آیه نشان‌دهنده‌ی محبت و لطف خداوند به پیامبرش است که او را از اندوه بیش از حد بر گمراهی قومش بازمی‌دارد و به او اطمینان می‌دهد که خداوند تدبیر امور را بر عهده دارد.