Fotir surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• Zuyyina: bezatildi, chiroyli qilib ko'rsatildi.
• Suu'u amalihi: uning yomon amali, gunoh ishi.
• Hasaraat: qattiq qayg'u, afsus-nadomatlar.
• Yudillu: yo'ldan ozdiradi (adashishiga yo'l qo'yadi).
• Yahdii: hidoyatga yetkazadi, to'g'ri yo'lga boshlaydi.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda insonlarning ikki guruhini solishtirma qilib ko'rsatmoqda. Birinchi guruh — shayton tomonidan yomon amallari bezatilib, o'sha yomon ishlarni go'zal va yaxshi deb biladigan kimsalardir. Ular gunoh va ma'siyatlarni, Allohga shirk keltirishni, butlarga sig'inishni chiroyli qilib ko'rsatilgan holda ko'radilar va buni haqiqiy yaxshilik deb o'ylaydilar. Ikkinchi guruh esa — Alloh hidoyat bergan, yaxshilikni yaxshi, yomonlikni yomon deb biladigan, haqiqatni to'g'ri anglaydigan mo'minlardir.

Endi o'ylab ko'ring: shayton tomonidan yo'ldan ozdirilgan, yomonligi yaxshi qilib ko'rsatilgan kishi, Alloh tomonidan hidoyat topgan, haqni haq deb biladigan odam bilan barobar bo'ladimi? Albatta yo'q! Alloh taolo O'z hikmati bilan xohlagan bandasini adashtiradi va xohlaganini to'g'ri yo'lga boshlaydi. Bu Uning adolatli va hikmatli ishidir.

So'ngra Alloh taolo Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi vasallam) tasalli berib: "Ey Rasulim, ularning kufrda qolib, iymonga kelmayotganlariga qattiq qayg'urib, o'zingni halok qilma. Ularning ahvoliga afsus-nadomat chekib, yuragingni ezma. Chunki Alloh ular nima qilayotganlarini to'liq biladi va ularni qilgan amallariga yarasha eng og'ir jazo bilan jazalaydi", deydi.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Shayton insonni aldashda juda mohir — u yomon amallarni ko'zga chiroyli qilib ko'rsatadi. Shuning uchun har bir mo'min o'z amallarini doim Qur'on va Sunnat mezonlari bilan tekshirib turishi lozim.
2. Hidoyat va zalolat Allohning qo'lida — kimni xohlasa, adashtiradi, kimni xohlasa, to'g'ri yo'lga boshlaydi. Bu esa bandaning Allohga bo'lgan ehtiyojini va Uning hikmatini tan olishni o'rgatadi.
3. Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi vasallam) ummatiga bo'lgan rahm-shafqati shunchalik ulug'ki, ularning hidoyatsiz qolishidan qayg'urib, o'zini qiynardi. Bu esa musulmonlarning bir-biriga nisbatan g'amxo'rligi va diniy birodarlikning naqadar muhimligini ko'rsatadi.
4. Alloh taolo bandalarining barcha amallarini biladi — yaxshiyu yomonni, ochiq-yashirinni. Bu bilim Uning adolatli jazosining kafolatidir. Mo'min kishi bundan taskin topadi, chunki zolimlar qilgan yomonliklari bejiz ketmaydi.
5. Bu oyat mo'minlarga sabr va bardoshni o'rgatadi — haqiqat yo'lida bo'lgan kishi, hatto ko'pchilik undan yuz o'girsa ham, qayg'uga botib, umidsizlikka tushmasligi kerak. Chunki Allohning hukmi o'z o'rnini topadi.