سوره زمر — آیه 19

معانی کلمات:

• حَقَّ عَلَیْهِ: ثابت و واجب شد بر او.
• کَلِمَةُ الْعَذَابِ: وعده و حکم عذاب الهی که بر اساس علم و اراده خداوند مقرر شده است.
• تُنقِذُ: نجات میدهی، رهایی میبخشی.

تفسیر آیه:

آیا کسی که حکم عذاب الهی بر او ثابت و واجب شده است — به سبب اصرار و پافشاریاش بر کفر و گمراهی و عناد و سرکشی در برابر حق — تو میتوانی او را هدایت کنی؟ ای پیامبر! هیچ راهی برای هدایت چنین افرادی نداری و نمیتوانی آنها را به راه راست بازگردانی. آیا تو قادری کسی را که در آتش دوزخ گرفتار شده است نجات دهی؟ هرگز! این کار از توان تو خارج است و تنها خداوند است که بر همه چیز تواناست و هدایت و نجات تنها به دست اوست.

فواید و درسهای آیه:

1. هدایت تنها به دست خداست: پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) که برترین مخلوق خداوند است، نمیتواند کسی را که خداوند بر او حکم عذاب را مقرر کرده هدایت کند. پس ما نیز باید در دعوت دیگران به اسلام، تنها وظیفه خود را ابلاغ پیام الهی بدانیم و نتیجه را به خدا واگذار کنیم.
2. عدالت و حکمت الهی: خداوند هرگز کسی را بدون دلیل عذاب نمیکند؛ بلکه کسانی که با علم و آگاهی، حق را انکار میکنند و بر گمراهی اصرار میورزند، سزاوار عذاب الهی میشوند.
3. اهمیت انتخاب آزادانه: انسان موجودی مختار است و سرنوشت خود را با انتخابهایش رقم میزند. کسانی که با اختیار خود راه کفر و ضلالت را برمیگزینند، نمیتوانند دیگران را مسئول گمراهی خود بدانند.
4. رحمت و محبت پیامبر (ص): این آیه نشان میدهد که پیامبر اسلام (ص) چقدر برای هدایت امت خود دلسوز و نگران بود، تا آنجا که خداوند به او تسلیت میگوید و او را از اندوه بیجا بازمیدارد. این محبت و دلسوزی، الگویی زیبا برای همه مسلمانان است تا در دعوت دیگران به خیر و نیکی، مهربان و دلسوز باشند.
5. تسلیم در برابر قضای الهی: ما باید به قضا و قدر الهی راضی باشیم و بدانیم که خداوند حکیم، هر کاری را که انجام دهد بر اساس مصلحت و حکمت است، حتی اگر ما درک کاملی از آن نداشته باشیم.