Zumər surəsi — Ayə 42

1) Bəzi sözlərin izahı:

• يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ: Ruhları qəbzedir, yəni canları alır.
• الْأَنفُسَ: Nəfslər, canlar, ruhlar.
• مَنَامِهَا: Yuxusu.
• فَيُمْسِكُ: Saxlayır, tutub qoymur.
• قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ: Ölümünə hökm verilmiş olan.
• أَجَلٍ مُّسَمًّى: Müəyyən edilmiş vaxt, təyin olunmuş əcəl.
• آيَاتٍ: Dəlillər, əlamətlər, nişanələr.
• يَتَفَكَّرُونَ: Düşünənlər, fikirləşənlər.

2) Ayənin təfsiri:

Allah-Təala elə qüdrət sahibidir ki, O, canları iki halda qəbzedir: biri ölüm vaxtı gəlib çatanda, digəri isə yuxu vaxtı. Ölüm vaxtı gələn can bədəndən tamamilə ayrılır və bir daha geri qaytarılmır — bu, böyük ölümdür. Yuxuda olan insanın canı isə tamamilə alınmır, sadəcə olaraq müvəqqəti şəkildə saxlanılır — bu da kiçik ölümdür. İnsan yuxuda ikən görmür, eşitmir, hiss etmir; sanki ölü kimidir, lakin oyandıqda yenidən həyata qayıdır. Deməli, yuxu insanın həyatı ilə ölümü arasında bir vəziyyətdir.

Sonra Allah buyurur ki, O, ölümünə hökm verdiyi canı Öz yanında saxlayır və bir daha bədənə qaytarmır; digər canı isə müəyyən edilmiş vaxta — yəni əcəli çatana qədər — geri göndərir. Bu geri göndərmə insanın yenidən oyanması, həyatına davam etməsi deməkdir.

Bu ayədə böyük bir ibrət və dərin bir dəlil vardır: hər gecə yatıb səhər oyanmağımız, hər yuxuya gedib yenidən ayılmağımız — bütün bunlar Allahın qüdrətinin açıq-aydın nişanələridir. Elə bir Allah ki, canı istədiyi vaxt alır, istədiyi vaxt qaytarır — O, ölüləri də dirildəcək, hamını haqq-hesaba çəkmək üçün yenidən həyata qaytaracaqdır.

Ey insan! Bir düşün: hər axşam yatağına uzandığın zaman canın sənin bədənindən ayrılır, səhər isə yenidən sənə qaytarılır. Bu, hər gün baş verən kiçik bir ölüm və diriliş deyilmi? Bəs sən nə üçün böyük dirilişi inkar edirsən? Yuxudan oyanmaq necə də asandırsa, qiyamət günü dirilmək də Allah üçün o qədər asandır. Bu ayə bizə xatırladır ki, həyat bir emanətdir, hər nəfəs bir fürsətdir. Gəlin bu fürsətləri yaxşı işlər görməyə, Allaha şükür etməyə və Onun qüdrətini dərk etməyə sərf edək. Allahın bizə verdiyi bu həyatı Onun razılığı üçün yaşayaq ki, o böyük diriliş günündə qurtuluşa yetişənlərdən olaq.

3) Dəvət xülasəsi:

Bu ayə hər bir insan üçün böyük bir təsəlli və eyni zamanda oyadıcı bir xəbərdarlıqdır. Hər gecə yuxuya gedib səhər oyanmağımız — bu, Allahın bizə göstərdiyi ən yaxın və ən aydın dəlildir ki, ölümdən sonra dirilmək haqdır. Elə isə gəlin bu dəlilləri dərk edək, Allahın qüdrətini tanıyaq və Onun yolunda həyatımızı gözəl əməllərlə bəzəyək. Unutmayaq ki, hər yuxu bir xatırlatmadır: bir gün o böyük yuxuya — ölümə — gedəcəyik və yenidən oyanacağıq. O günə hazırlıq görmək ən ağıllı işdir.