Аз-Зумар сүресі — Аят 42

1. Қиын сөздердің мағынасы:

• يَتَوَفَّى: жанын алу, өлім мен ұйқы кезінде рухты қайтарып алу.
• الْأَنفُسَ: жандар, рухтар — денеге тіршілік беретін нәрсе.
• مَنَامِهَا: ұйқысы.
• فَيُمْسِكُ: ұстап қалады, тоқтатады.
• قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ: өліміне үкім шығарылған жан.
• أَجَلٍ مُّسَمًّى: белгілі бір мерзім, яғни өлім уақыты.
• آيَاتٍ: белгілер, дәлелдер.
• يَتَفَكَّرُونَ: ой жүгіртіп, терең ойланатын адамдар.

1. Түсіндірме:

Аллаһ — жандарды өлім кезінде алатын Жаратушы. Бұл — үлкен өлім, яғни адамның өмірі аяқталып, рухы денесінен мүлдем бөлінетін сәт. Сондай-ақ Аллаһ ұйқы кезінде де әлі өлмеген жандарды алады. Бұл — кіші өлім деп аталады. Ұйқы кезінде рух толық бөлінбейді, бірақ адамның сезімі мен қозғалысы тоқтайды. Содан кейін Аллаһ өліміне үкім шығарылған жанды ұстап қалады — ол денеге қайта оралмайды. Ал өлімі әлі келмеген жанды белгілі бір мерзімге дейін, яғни өзінің белгілеген уақытына дейін денесіне қайтарады. Ол адам қайта оянып, өмірін жалғастырады.

Міне, осы рухты алу, ұстап қалу және қайта жіберу — Аллаһтың құдіретінің айқын белгілері. Өйткені әр түнде ұйықтаған адамның жаны алынып, таңертең қайтарылады. Кейбіреулердің жаны қайтарылмай, олар өлімге ұшырайды. Бұл — адам баласына өлім мен тіршіліктің, рух пен дененің арасындағы байланыстың Аллаһтың қолында екенін көрсететін үлкен ғибрат. Осыны терең ойлап, түсінген адам Аллаһтың шексіз құдіретін мойындайды. Өйткені рухты алып, қайта жібере алатын Жаратушы адамдарды өлгеннен кейін қайта тірілтіп, есепке тартуға да толық қабілетті. Бұл — қиямет күнінің ақиқаттығына берілген айқын дәлел.

1. Осы аяттан алынатын ғибраттар:

• Аллаһтың құдіреті шексіз екенін білеміз: Ол жанды алады, ұстап қалады және қайта жібереді. Бұл — Оның әміріне ешкім қарсы тұра алмайтынының дәлелі.
• Ұйқы — өлімнің кіші бір үлгісі. Әр түнде ұйықтағанда жанымыз алынып, таңертең қайтарылады. Бұл бізге өмірдің әр сәті Аллаһтың қолында екенін еске салады.
• Өлім мен өмірдің, рух пен дененің байланысы тек Аллаһтың еркімен болады. Сондықтан әр адам өз өмірін бағалап, жақсылыққа ұмтылуы керек.
• Осы аят Аллаһтың әділдігі мен қайта тірілудің ақиқаттығын растайды. Өйткені рухты қайта жібере алатын Жаратушы адамдарды қияметте қайта тірілтіп, әділ есепке тартады.
• Ойланып, терең түсіну — иманның кілті. Ақыл-ойын іске қосып, Аллаһтың белгілерін ойлаған адам иманға келеді және Жаратушының ұлылығын мойындайды.
• Бұл аят бізді өлімді еске алып, өмірдің уақытша екенін түсінуге, жақсы амалдар жасауға шақырады. Өйткені әр адамның өлім мерзімі белгілі, ол Аллаһтың қолында.
• Ислам діні адамды ойлануға, ғибрат алуға және Аллаһтың рақымына сенуге баулиды. Бұл аят — Жаратушының құдіретіне сенудің және Оған құлшылық етудің маңыздылығын көрсетеді.