Zumər surəsi — Ayə 43

Söz izahı:

• أَمِ: "Yoxsa", "bəlkə" mənasında olub, əvvəlki fikri inkar edən və yeni bir sual qoyan bir kəlmədir.
• اتَّخَذُوا: "Götürdülər", "qəbul etdilər", "seçdilər" mənasındadır.
• مِن دُونِ اللَّهِ: "Allahdan başqa", "Allahın izni olmadan" deməkdir.
• شُفَعَاءَ: "Şəfaətçilər", yəni başqaları üçün Allah yanında rica edənlər.
• يَمْلِكُونَ: "Sahib olurlar", "malik olurlar".
• يَعْقِلُونَ: "Dərk edirlər", "ağıl edirlər", "anlayırlar".

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala müşriklərin batil əqidəsini ifşa edir və onlara bir sualla müraciət edir. Müşriklər Allahdan başqa bütlərə, heykəllərə və öz uydurduqları ilahlara üz tutur, onların qiyamət günü özləri üçün şəfaətçi olacaqlarını güman edirdilər. Halbuki bu bütlər nə bir şeyə sahibdirlər, nə də heç bir şeyi dərk edə bilirlər. Onlar sadəcə daşdan, ağacdan düzəldilmiş cansız cisimlərdir; danışmaz, eşitməz, görməz, nə fayda, nə də zərər verə bilməzlər.

Allah Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) buyurur: Onlara de ki, siz heç bir şeyə qadir olmayan, ağıl və şüur sahibi olmayan varlıqları necə şəfaətçi qəbul edirsiniz? Əgər onlar özləri üçün belə heç bir şeyə sahib deyillərsə, başqaları üçün necə şəfaət edə bilərlər? Şəfaət yalnız Allahın izni və razılığı ilə, yalnız Onun izin verdiyi kimsələr üçün mümkündür. Bütlər isə nə izin ala bilər, nə də bir iş görməyə qadirdir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, ibadət yalnız Allaha məxsusdur. İnsanı yaradan, ona ruzi verən, onu qoruyan və ehtiyaclarını ödəyən yalnız Allahdır. Kiminsə Allahdan başqa bir varlığa ümid bağlaması, ondan kömək diləməsi və onu şəfaətçi sayması böyük bir yanlışlıqdır. Çünki bu varlıqlar nə özlərinə, nə də başqalarına heç bir fayda və ya zərər verə bilməzlər.

Ey insan! Gəl, qəlbini yalnız Allaha bağla. Çünki sənin bütün ehtiyaclarını bilən, səni eşidən, sənə cavab verən və sənə rəhm edən yalnız Odur. Bütlər, heykəllər, ölülər və ya uydurma vasitəçilər sənə heç bir fayda verə bilməz. Allahın qapısı hər zaman açıqdır; Ona yönəl, Ona dua et, Ona təvəkkül et. Şübhəsiz ki, Allah bağışlayandır, rəhm edəndir və duaları eşidəndir.