نساء سۈرىسى — ئايەت 127

1) ئايەتتىكى ئايدىڭلاشتۇرۇشقا تېگىشلىك سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يَسْتَفْتُونَكَ: ئۇلار سەندىن (ئى پەيغەمبەر) شۇ ئىش توغرىسىدا پەتۋا سورايدۇ، يەنى دىنىي ھۆكۈم سورايدۇ.
• يُفْتِيكُمْ: ئاللاھ سىلەرگە ھۆكۈم بېرىدۇ ۋە ئېنىقلاپ بېرىدۇ.
• يَتَامَى النِّسَاءِ: يېتىم قىزلار، يەنى ئاتىسى ئۆلۈپ قالغان ۋە سىلەرنىڭ ۋەسىيلىكىڭلار ئاستىدا بولغان ئاياللار.
• مَا كُتِبَ لَهُنَّ: ئۇلارغا پەرز قىلىنغان ھەق-ھوقۇقلار، يەنى مەھر ۋە مىراس قاتارلىقلار.
• تَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ: ئۇلارنى نىكاھلىماقنى خالايسىلەر ياكى نىكاھلىماسلىقنى خالايسىلەر (يەنى ئۇلارنىڭ گۈزەللىكىگە قاراپ نىكاھلىماقنى خالايسىلەر، ئەمما مال-مۈلۈكى ئاز بولسا نىكاھلىماسلىقنى خالايسىلەر).
• الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ: ئاجىز ۋە ھوقۇقسىز بالىلار، يەنى كىچىك يېشىدىكى ئوغۇل-قىزلار.
• تَقُومُوا لِلْيَتَامَى بِالْقِسْطِ: يېتىملارغا ئادىللىق بىلەن مۇئامىلە قىلىش، ئۇلارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرىنى تولۇق بېرىش.
• عَلِيمًا: ئاللاھ ھەممە ئىشنى بىلگۈچىدۇر، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن مەخپىي قالمايدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر، كىشىلەر سەندىن ئاياللار ھەققىدە، ئۇلارنىڭ ھوقۇقلىرى ۋە ئۇلارغا ئالاقىدار ھۆكۈملەر توغرىسىدا سورايدۇ. ئۇلارغا ئېيتقىنكى: ئاللاھ تائالا ئاياللار ھەققىدىكى ھۆكۈملەرنى سىلەرگە ئېنىق بايان قىلىدۇ. شۇنداقلا، قۇرئاندا سىلەرگە ئوقۇپ بېرىلىۋاتقان ئايەتلەرمۇ سىلەرگە ھۆكۈم بېرىدۇ — بولۇپمۇ ۋەسىيلىكىڭلار ئاستىدىكى يېتىم قىزلار ھەققىدە: سىلەر ئۇلارغا ئاللاھ پەرز قىلغان مەھر ۋە مىراس قاتارلىق ھەق-ھوقۇقلارنى بەرمەيسىلەر، شۇنداقلا ئۇلارنىڭ گۈزەللىكىنى ياقتۇرۇپ نىكاھلىماقنى خالايسىلەر، ئەمما مال-مۈلۈكى ئاز بولسا ياكى گۈزەل بولمىسا نىكاھلىماسلىقنى خالايسىلەر ۋە ئۇلارنى باشقىلارغا نىكاھلىنىشتىن توسىسىلەر — بۇنىڭ ھەممىسى ئۇلارنىڭ مال-مۈلۈكىگە تەمە قىلغانلىقتىن بولىدۇ. ئاللاھ يەنە ئاجىز ۋە ھوقۇقسىز بالىلار ھەققىدىمۇ ھۆكۈم بېرىدۇكى، ئۇلارغا مىراس ھوقۇقىنى بېرىشىڭلار كېرەك، ئۇلارنىڭ مال-مۈلۈكىنى ئىگىلىۋېلىش ئارقىلىق ئۇلارغا زۇلۇم قىلماڭلار. يەنە ئاللاھ سىلەرگە يېتىملارغا ئادىللىق بىلەن مۇئامىلە قىلىشىڭلارنى، ئۇلارنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەت ئىشلىرىنى ياخشى باشقۇرۇشىڭلارنى بۇيرۇيدۇ. سىلەر يېتىملارغا ۋە باشقىلارغا قانداق ياخشىلىق قىلساڭلار، ئاللاھ ئۇنى ئوبدان بىلىدۇ ۋە سىلەرگە ئۇنىڭ مۇكاپاتىنى بېرىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى ئاياللارنىڭ ھەق-ھوقۇقلىرىنى قوغداشقا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىدۇ، بولۇپمۇ يېتىم قىزلار ۋە ئاجىز بالىلارنىڭ ھوقۇقلىرىنى.
• ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ بارلىق ئەھۋالىدىن خەۋەرداردۇر، قىلغان ھەر قانداق ياخشىلىقىڭلارنى بىلىدۇ ۋە ئۇنىڭغا مۇكاپات بېرىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئادىللىق ۋە ھەققانىيەت ئاساسىغا قۇرۇلغان بولۇپ، ھېچكىمگە زۇلۇم قىلىشقا يول قويمايدۇ.
• يېتىملارغا ۋە ئاجىزلارغا ياردەم قىلىش، ئۇلارنىڭ ھوقۇقلىرىنى قوغداش ئىسلام دىنىنىڭ ئاساسلىق تەلىپىدۇر.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، مال-مۈلۈك ياكى شەخسىي مەنپەئەت ئۈچۈن باشقىلارنىڭ ھوقۇقىنى تەپسە قىلىش ھەرگىز توغرا ئەمەس.
• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ياخشى ئەمەلنىڭ مۇكاپاتىنى بېرىدۇ، شۇڭا بىز ھەمىشە ياخشىلىق قىلىشقا تىرىشىشىمىز كېرەك.