نساء سۈرىسى — ئايەت 149

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• تُبْدُوا: ئاشكارىلىماق، ئوچۇق قىلماق.
• خَيْرًا: ياخشىلىق، ياخشى ئىش — سۆز ياكى ئەمەل بولۇشى مۇمكىن.
• تُخْفُوهُ: يوشۇرماق، مەخپىي تۇتماق.
• تَعْفُوا: ئەپۇ قىلماق، كەچۈرمەك.
• سُوءٍ: يامانلىق، زۇلۇم، باشقىلارنىڭ سىزگە قىلغان يامانلىقى.
• عَفُوًّا: ناھايىتى ئەپۇ قىلغۇچى، كۆپ كەچۈرۈم قىلغۇچى.
• قَدِيرًا: ھەممە نەرسىگە قادىر، كۈچى يەتكۈچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرنى ياخشىلىق قىلىشقا ۋە ئەپۇ قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئەگەر سىلەر بىرەر ياخشىلىقنى — سۆز بىلەن بولسۇن ياكى ئەمەل بىلەن بولسۇن — ئاشكارا قىلساڭلار، ياكى ئۇنى يوشۇرۇپ قىلساڭلار، ياكى بىرەرسىنىڭ سىلەرگە قىلغان يامانلىقىنى، زۇلۇمىنى كەچۈرۈپ ئەپۇ قىلساڭلار، بۇنىڭ ھەممىسى ياخشى ئىشتۇر. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ تائالا ناھايىتى ئەپۇ قىلغۇچى ۋە ھەممە نەرسىگە قادىردۇر. ئاللاھ بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى كۆپ كەچۈرۈم قىلىدۇ، ھالبۇكى ئۇ ئۇلارنى جازالاشقا تولۇق قادىردۇر. شۇڭا ئى مۇئمىنلەر، سىلەرمۇ ئاللاھنىڭ بۇ سۈپىتىنى ئۆزۈڭلارغا ئۈلگە قىلىڭلار — باشقىلارنىڭ خاتالىقىنى كەچۈرۈڭلار، شۇنداق قىلساڭلار ئاللاھمۇ سىلەرنىڭ خاتالىقىڭلارنى كەچۈرۈم قىلىشى مۇمكىن. بۇ ئايەت ئەپۇ قىلىشنىڭ ئىنساننىڭ ئەخلاقىنىڭ بىر قىسمى بولۇشى كېرەكلىكىنى، ھەمدە ئاللاھنىڭ ئەپۇ قىلغۇچى ۋە قادىر بولۇش سۈپەتلىرىنى ئۆزىمىزگە ئۈلگە قىلىشىمىز كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ياخشىلىق قىلىشنىڭ ھەر قانداق شەكلىنى — ئاشكارا ياكى مەخپىي بولۇشىدىن قەتئىينەزەر — قوبۇل قىلىدۇ ۋە قەدىرلەيدۇ. بۇ مۇئمىنلەرنى ھەر ۋاقىت ياخشىلىق قىلىشقا ئۈندەيدۇ.
• ئەپۇ قىلىش ئىسلام ئەخلاقىنىڭ ئاساسىي تەركىبىي قىسمىدۇر. باشقىلارنىڭ يامانلىقىنى كەچۈرۈش ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان ئۇلۇغ ئەمەلدۇر.
• ئاللاھنىڭ «ئەپۇ قىلغۇچى» ۋە «قادىر» بولۇش سۈپەتلىرى بىزگە شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئۇ بىزنىڭ خاتالىقىمىزنى جازالاشقا قادىر تۇرۇقلۇق، بىزنى كەچۈرۈم قىلىدۇ. بۇ بىزنى ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئۈمىد باغلاشقا ۋە ئۇنىڭغا يېقىنلىشىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئەپۇ قىلىش ئىنساننىڭ قەلبىنى پاكىزلايدۇ، ئۆچمەنلىك ۋە ئاداۋەتنى يوقىتىدۇ، جەمئىيەتتە ئىناقلىق ۋە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىنى كۈچەيتىدۇ.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى پەقەت ئىبادەتلەرنىلا ئەمەس، بەلكى كۈندىلىك تۇرمۇشتا ياخشى ئەخلاق ۋە ئەپۇ قىلىش قاتارلىق ئالىي پەزىلەتلەرنىمۇ تەكىتلەيدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك ۋە رەھىمدىللىك دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.