سوره نساء — آیه 155

معانی کلمات:

• غُلْف: جمع «أغلف»، به معنای پوشیده و در غلاف. یعنی دلهای ما در پوششی قرار دارد که سخن تو را درک نمیکند.
• طَبَعَ: مهر زدن و مُهر نهادن بر چیزی به گونهای که نفوذ در آن ممکن نباشد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر سرگذشت یهودیان و پیمانشکنیهای آنان، در این آیه به برخی از گناهان بزرگ آنان اشاره میکند که سبب لعنت و راندهشدنشان از رحمت الهی شد. این عوامل عبارتند از:

نخست: نقض پیمان — آنان عهدهای مؤکدی را که با خداوند بسته بودند، شکستند و به آن پایبند نماندند.

دوم: کفر به آیات خدا — آنان نشانهها و معجزات روشن الهی را که بر صدق پیامبران دلالت میکرد، انکار کردند و نپذیرفتند.

سوم: قتل پیامبران — آنان با ظلم و ستم، پیامبرانی را که برای هدایتشان فرستاده شده بودند، به قتل رساندند و مرتکب این جنایت بزرگ شدند.

چهارم: قول آنان که «قلبهای ما در غلاف است» — آنان به پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم میگفتند: دلهای ما پوشیده و در غلاف است، بنابراین سخن تو را نمیفهمیم و درک نمیکنیم.

اما خداوند متعال این ادعای آنان را رد کرده و میفرماید: چنین نیست که دلهایشان ذاتاً پوشیده باشد، بلکه خداوند به سبب کفر و لجاجت آنان، بر دلهایشان مهر زده است؛ بنابراین هیچ خیری به آنان نمیرسد و هدایت در آنها نفوذ نمیکند. آنان ایمان نمیآورند مگر ایمانی اندک و بیفایده که سودی برایشان ندارد؛ مانند ایمان کسانی از آنان که بعداً مسلمان شدند، مانند عبدالله بن سلام و یارانش.

فواید و درسهای آیه:

• پیمانشکنی و بیوفایی به عهدها، از صفات نکوهیدهای است که انسان را از رحمت خداوند دور میسازد و سبب سلب توفیق از او میشود.
• کفر به آیات الهی و انکار نشانههای روشن خداوند، دل را سخت و از پذیرش حق بازمیدارد.
• ظلم و تعدی به بندگان صالح خداوند، بهویژه پیامبران و اولیای او، از بزرگترین گناهانی است که عذاب الهی را در پی دارد.
• بهانهجویی و توجیه کردن نپذیرفتن حق با عذرهای واهی، نشانه لجاجت و عناد است و خداوند چنین افرادی را به حال خود رها میکند تا در گمراهی خود غوطهور شوند.
• ایمان واقعی، ایمانی است که با عمل صالح همراه باشد و در دل اثر کند؛ اما ایمانی که تنها بر زبان باشد و قلبی که مُهر خورده، هیچ ارزش و ثمرهای ندارد.
• رحمت خداوند شامل حال کسانی میشود که از لجاجت و عناد دست بردارند و با قلبی باز و خالص به سوی حق روی آورند؛ همانگونه که برخی از یهودیان با ایمان آوردن به پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم، از این رحمت بهرهمند شدند.