سوره نساء — آیه 154

معانی کلمات:

• الطُّور: کوه طور سینا، همان کوهی که خداوند با موسی علیه السلام در آن تکلم کرد.
• بِمِیثاقِهِم: به سبب پیمان و عهدی که از آنان گرفته شده بود.
• سُجَّدًا: در حال سجده و خضوع، با سرهای خمیده.
• لَا تَعْدُوا: تجاوز نکنید و از حد نگذرید.
• غَلِیظًا: محکم و شدید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بخشی از نافرمانیهای بنیاسرائیل اشاره میکند و یادآور میشود که ما بالای سرشان کوه طور را بلند کردیم تا از ترس آن، به پیمانی که با ما بسته بودند وفا کنند و به دستورات تورات عمل نمایند. این بالا بردن کوه، به خاطر عهد و میثاقی بود که از آنان گرفته شده بود، اما آنان سستی کردند و از پذیرش آن سر باز زدند، تا آنکه خداوند کوه را بالای سرشان قرار داد و آنان از ترس، پذیرفتند.

سپس به آنان گفتیم: «از دروازه بیتالمقدس در حالی که خاضعانه سر به سجده نهادهاید وارد شوید.» اما آنان به جای خضوع و سجده، از پشت وارد شدند و کلمهای را که به آن مأمور شده بودند تغییر دادند و نافرمانی کردند.

و نیز به آنان گفتیم که در روز شنبه از حدود الهی تجاوز نکنید و به صید ماهی دست نزنید؛ اما آنان این فرمان را نیز نادیده گرفتند و در همان روز دست به صید زدند و از فرمان خدا سرپیچی کردند.

خداوند از آنان پیمانی محکم و شدید گرفت که به دستورات تورات عمل کنند و از نافرمانی بپرهیزند، اما آنان این پیمان را شکستند و به آن پایبند نماندند. این نافرمانیها و پیمانشکنیها نشاندهنده سرکشی و لجاجت بنیاسرائیل در برابر فرمانهای الهی است.

فواید و درسهای آیه:

• پیمان با خداوند امری بسیار جدی و مهم است؛ هر کس با خدا عهد ببندد، باید به آن وفا کند و شکستن آن عواقب سختی دارد.
• نافرمانی و لجاجت در برابر فرمانهای الهی، انسان را از رحمت خدا دور میکند و باعث خواری و ذلت در دنیا و آخرت میشود.
• خضوع و فروتنی در برابر خداوند، کلید قبولی اعمال است؛ همانگونه که بنیاسرائیل به دلیل تکبر و نافرمانی، از برکات محروم شدند.
• عبرت گرفتن از سرگذشت پیشینیان، انسان را از تکرار اشتباهات آنان بازمیدارد و راه سعادت را هموار میکند.
• اطاعت از فرمانهای الهی، حتی در جزئیترین مسائل (مانند روز شنبه)، نشانه ایمان واقعی و بندگی خالصانه است.