Niso surasi — Oyat 51

Kalimalarning ma'nolari:

• الْجِبْتِ (Jibt): Butlar, sanamlar va Allohdan o'zga ibodat qilinadigan narsalar.
• الطَّاغُوتِ (Tog'ut): Shaytonlar, jinlarning shaytonlari va insonlarning shaytonlari, shuningdek, Allohning hukmidan boshqaga chaqiruvchi har bir yo'l-yo'riq.
• أَهْدَى (Ahda): To'g'riroq yo'l, hidoyatliroq.

Tafsir:

Ey Rasululloh! Siz yahudiylardan bo'lgan, ularga ilmdan bir ulush (Tavrot) berilgan, ammo undan foydalanmay, o'zlariga halokat keltirgan o'sha kimsalarning holiga hayron qolmaysizmi? Ular Allohdan o'zga ibodat qilinadigan butlar va sanamlarga, shuningdek, shaytonlarning avliyolariga iymon keltiradilar. Ya'ni, ularni chin dilda tasdiqlaydilar va ularning yo'lini ma'qullaydilar. Bu esa ularni Allohning shariatidan boshqa narsaga hukm so'rashga yetaklaydi.

Keyin ular mushriklarning (Abu Sufyon va uning safdoshlarining) oldiga borib, ularni Muhammad sollallohu alayhi vasallam va uning sahobalariga qarshi ittifoq tuzishga undadilar. Buning evaziga mushriklar ulardan ularning butlariga sajda qilishlarini talab qilishdi. Yahudiylar esa bu talabni bajarib, butlarga sajda qildilar va shunday dedilar: "Bu mushriklar (Abu Sufyon va uning tarafdorlari) iymon keltirgan zotlardan (Muhammad va uning sahobalaridan) ko'ra to'g'riroq yo'ldadirlar." Ular o'zlarining bu so'zlari bilan Islom dinini haqorat qilib, kufrni maqtadilar.

Bu hol ularning naqadar adashganliklarini va kitobdan berilgan ilm ulushidan hech qanday foyda olmaganliklarini ko'rsatadi. Chunki ular haqiqatni bilgan holda, uni tark etib, batilni tanladilar.

Foydalar:

1. Ilmning o'zi kifoya qilmaydi; ilmga amal qilish ham zarurdir. Ilm bilan amal qilinmasa, u insonni halokatdan qutqara olmaydi. Yahudiylar Tavrotni bilgan holda, unga xilof ish qildilar va shu sababli la'natga uchradilar.
2. Musulmon kishi haqiqatni bilgan taqdirda ham, hech qachon botil ahli bilan do'stlashib, ularni maqtamasligi kerak. Ayniqsa, ularni mo'minlardan ustun qo'yish — katta gunoh va iymonga zid ishdir.
3. Bu oyat musulmonlarga o'z dinlariga sodiq qolishlari va hech qanday sharoitda kofirlarga xushomad qilmasliklari, ularning dinini maqtamasliklari kerakligini o'rgatadi. Mo'minlar uchun eng to'g'ri yo'l — Allohning kitobi va Rasulining sunnatidir.
4. Islom dini haqiqat ekanligi shunchalik ravshanki, uni tark etib, botilni tanlagan har bir kishi o'z aqli va fikrini yo'qotgan bo'ladi. Chunki haqiqatni bilgan holda undan yuz o'girish — eng katta adashuvdir.