سوره نساء — آیه 77

معانی کلمات:

• کُفّوا أیدیکم: دستهای خود را از جنگ بازدارید.
• کُتِبَ: واجب شد، فرض گردید.
• فَتِیلًا: رشتهی باریکی که در شکاف هستهی خرماست؛ کنایه از کوچکترین و ناچیزترین مقدار.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! آیا از حال کسانی آگاه نشدهای که پیش از فرمان جهاد، به آنان گفته شد: دستهای خود را از جنگ بازدارید و نماز را برپا دارید و زکات بپردازید؟ اما هنگامی که خداوند جهاد را بر آنان واجب کرد، ناگهان گروهی از ایشان چنان از مردم (مشرکان) ترسیدند که گویی از خدا میترسند، بلکه ترسشان از مردم شدیدتر بود. آنان از شدت نگرانی و بیم، گفتند: پروردگارا! چرا جهاد را بر ما واجب کردی؟ چرا ما را تا مدتی کوتاه مهلت ندادی تا از لذتهای دنیا بهرهمند شویم؟

ای پیامبر! به آنان بگو: بهره و متاع دنیا هر قدر هم که زیاد باشد، اندک و زودگذر است و سرای آخرت با نعمتهای جاودانهاش برای کسی که تقوا پیشه کند و از خدا بترسد، بسیار بهتر و برتر است. و در آنجا هیچ ظلمی به شما نمیشود و حتی به اندازهی رشتهی باریکی که در هستهی خرماست، از پاداش اعمال نیکتان کاسته نخواهد شد.

فواید و پیامهای آیه:

1. دنیا ناچیز و زودگذر است: هر آنچه در دنیا به دست میآید، در برابر نعمتهای پایدار آخرت، اندک و بیارزش است. پس نباید بهخاطر لذتهای زودگذر دنیوی، از فرمانهای الهی سر باز زنیم.
2. تقوا، کلید سعادت: برترین سرمایهی انسان، تقوا و پرهیزگاری است. کسی که تقوا پیشه کند، آخرت او آباد میشود و از نعمتهای جاودانه بهرهمند خواهد شد.
3. عدالت کامل الهی: خداوند حتی به اندازهی ذرهای به بندگانش ظلم نمیکند و پاداش اعمال نیک آنان را کامل و بدون کم و کاست عطا میکند. این مژدهای برای مؤمنان است که هیچ تلاش و کوششی در راه خدا بینتیجه نمیماند.
4. آزمون الهی: واجب شدن جهاد و تکالیف دینی، آزمونی برای سنجش ایمان و اخلاص بندگان است. مؤمن واقعی با جان و دل از فرمان خداوند استقبال میکند، نه آنکه از آن گریزان باشد.
5. ترس از مردم، نشانه ضعف ایمان: مؤمن نباید از غیر خدا بترسد. ترس از مخلوق در برابر ترس از خالق، نشانهی ضعف ایمان و دلبستگی به دنیاست.