سوره غافر — آیه 12

معانی کلمات:

• دُعِيَ اللهُ وَحْدَهُ: خداوند به یگانگی خوانده شود و به توحید دعوت گردد.
• كَفَرْتُمْ: انکار کردید و کفر ورزیدید.
• يُشْرَكْ بِهِ: برای او شریکی قرار داده شود.
• تُؤْمِنُوا: ایمان میآورید و باور میکنید.
• الْحُكْمُ: داوری و فرمانروایی.
• الْعَلِيِّ: بلندمرتبه در ذات، قدر و قهر.
• الْكَبِيرِ: بزرگ و باشکوه که همه چیز در برابر او کوچک است.

تفسیر آیه:

این عذابی که اکنون شما کافران در آن گرفتار شدهاید، به خاطر آن است که وقتی شما را به توحید و یکتاپرستی دعوت میکردند و میگفتند تنها خدا را بپرستید و هیچ شریکی برای او قائل نشوید، شما کفر میورزیدید و دعوت حق را رد میکردید. اما اگر برای خدا شریکی قرار داده میشد و از شما خواسته میشد به آن شریک ایمان بیاورید، فوراً میپذیرفتید و به آن ایمان میآوردید. شما بتها و معبودان دروغین را بر خداوند یگانه ترجیح میدادید و به جای پیروی از پیامبران، از مشرکان و دعوت آنان به شرک پیروی میکردید.

پس امروز داوری و فرمانروایی مطلق از آنِ خداوند است؛ خدایی که در ذات و صفات و قدرت، برترین است و همه موجودات در برابر عظمت او کوچکاند. اوست که حکم میکند و عدالت را اجرا مینماید؛ هیچکس را یارای اعتراض بر حکم او نیست و هیچ شریکی در داوری او وجود ندارد. او هر که را بخواهد هدایت میکند و هر که را بخواهد به سبب اعمالش عذاب مینماید، و حکم او بر اساس حکمت و عدل کامل است.

فواید و درسهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که محور قبولی اعمال، توحید و اخلاص است؛ هر کس در زندگی خود خدا را یگانه بداند و تنها از او پیروی کند، سعادتمند خواهد شد.
• انسان باید در انتخاب معبود و راه خود دقت کند؛ پیروی از هوای نفس و بتهای درونی و بیرونی، انسان را به عذاب و ندامت میکشاند.
• حکومت و داوری مطلق تنها از آنِ خداست؛ پس انسان باید در همه امور زندگی خود به حکم خدا راضی باشد و از داوری دیگران در برابر حکم او نهراسد.
• شناخت صفات خداوند مانند «علیّ» و «کبیر» باعث خشیت و فروتنی انسان در برابر پروردگار میشود و او را از سرکشی و تکبر بازمیدارد.
• این آیه هشداری است برای همه انسانها که در دنیا راه درست را برگزینند تا در آخرت دچار پشیمانی و عذاب نشوند؛ چرا که در آن روز هیچ راه بازگشتی وجود ندارد.