سوره غافر — آیه 85

معانی کلمات:

• بأسنا: عذاب و کیفر ما.
• سنت الله: روش و قانون ثابت و همیشگی خداوند.
• خَلَت: گذشته و سپری شده است.
• هنالک: در آن هنگام و آنجا (هنگام نزول عذاب).

تفسیر آیه:

هنگامی که عذاب ما به آنان رسید و آن را با چشمان خود دیدند، ایمان آوردنشان هیچ سودی برایشان نداشت. چرا که این ایمان از روی اجبار و ناچاری بود، نه از روی اختیار و رغبت قلبی. این روش و قانون ثابت خداوند است که در میان همه بندگانش در گذشته نیز جاری بوده است: هیچ کس وقتی عذاب الهی را به طور قطعی مشاهده کند، ایمانش پذیرفته نمی‌شود و سودی به حالش ندارد. در آن لحظه، کافران به خداوند و منکران توحید و طاعت او، زیانکار شدند و خود را به هلاکت انداختند؛ زیرا با کفر و سرکشی خود، توبه و ایمان را تا لحظه نزول عذاب به تأخیر انداختند و در آن هنگام، دیگر راه بازگشتی برایشان نبود و خسران و زیانشان آشکار و قطعی گردید.

فواید و پیام‌های آیه:

1. اهمیت ایمان اختیاری: ایمانی که از روی اختیار و با محبت و آگاهی باشد، ارزش دارد، نه ایمانی که از سر ترس و هنگام مشاهده عذاب حاصل شود. پس فرصت امروز را غنیمت بشماریم و با اختیار خود به سوی خدا بازگردیم.
2. رحمت بی‌پایان خداوند: خداوند مهربان، درِ توبه را تا آخرین لحظات زندگی باز گذاشته است و هر کس پیش از فرا رسیدن مرگ یا عذاب، توبه کند، مورد بخشش قرار می‌گیرد. این نشانه لطف و رحمت گسترده اوست.
3. هشدار و بیداری: این آیه هشداری است برای همه ما که مغرور نشویم و با دیدن نشانه‌های عذاب یا غفلت، به خود آییم و پیش از آنکه دیر شود، به سوی ایمان و عمل صالح بشتابیم.
4. عدالت الهی: خداوند هرگز بر بندگانش ستم نمی‌کند؛ بلکه آنان با انتخاب کفر و گناه، خودشان را به خسران و زیان می‌اندازند. پس نتیجه اعمال ما به خود ما بازمی‌گردد و این عین عدالت و حکمت الهی است.