سوره شوری — آیه 5

معانی کلمات:

• تَفَطَّرْنَ: شکافته و ترک خوردن، از هم جدا شدن.
• مِن فَوْقِهِنَّ: یعنی هر آسمانی از بالای آسمان دیگر (به ترتیب طبقات) شکافته میشود.
• یُسَبِّحُونَ: تنزیه و پاک دانستن خداوند از هر عیب و نقص.
• یَسْتَغْفِرُونَ: طلب آمرزش و بخشش کردن.

تفسیر آیه:

عظمت و جلال خداوند چنان است که آسمانها با آن همه استواری و بلندی، نزدیک است از بالای یکدیگر بشکافند و از هم بدرند؛ این شکافتن به سبب هیبت و عظمت پروردگار است، بهویژه در برابر گفتار مشرکان که برای خدا فرزند قائل شدند. این سخن چنان سنگین و نارواست که آسمانها از شنیدن آن در آستانه فروپاشی قرار میگیرند.

در برابر این نافرمانی زمینیان، فرشتگان پیوسته در حال تسبیح و ستایش پروردگار خویشاند و او را از هر چه سزاوار او نیست، پاک و منزّه میشمارند. آنان با خضوع و خشوع، حمد و سپاس او را به جا میآورند و برای اهل ایمان روی زمین از درگاه خداوند طلب آمرزش میکنند. این استغفار فرشتگان، نشانه رحمت گسترده الهی و توجه او به بندگان مؤمن است.

سپس خداوند با تأکید میفرماید: آگاه باشید که تنها خداوند است که آمرزنده گناهان بندگان مؤمن و مهربان به آنان است. او سزاوار آمرزش و رحمت است و این صفات از آنِ اوست؛ پس بندگان باید به او امید بندند و از گناهان خود توبه کنند، چرا که او وعده داده است توبهکنندگان را بیامرزد و بر آنان رحمت آورد.

فواید و پیامهای آیه:

1. عظمت خداوند چنان است که آسمانهای پهناور در برابر جلال او تاب نمیآورند؛ پس انسانِ کوچک باید در برابر چنین خدایی خاشع و فروتن باشد و از نافرمانی او بپرهیزد.
2. فرشتگان که از مقربان درگاه اویند، پیوسته به تسبیح و حمد مشغولاند و برای اهل زمین طلب آمرزش میکنند؛ این نشان میدهد که رحمت خداوند شامل حال مؤمنان است و آنان هرگز از دعای خیر فرشتگان بینصیب نیستند.
3. خداوند با وجود عظمت و جلالش، غفور و رحیم است؛ این صفات به مؤمنان امید میدهد که با توبه و بازگشت به سوی او، میتوانند از آمرزش و رحمت او بهرهمند شوند و هیچ گناهی جز شرک و یأس از رحمت او، مانع بخشایش او نیست.
4. این آیه انسان را به امیدواری و ترک ناامیدی دعوت میکند؛ چرا که درِ توبه و آمرزش همیشه باز است و خداوند مهربان، بندگان توبهکار را با رحمت گستردهاش میپوشاند.