Duxon surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• فَأْتُوا – keltiringlar, olib kelinglar.
• بِآبَائِنَا – ota-bobolarimizni (avval o'tgan ajdodlarimizni).
• إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ – agar (qayta tirilish haqidagi da'volaringizda) rostgo'y bo'lsangizlar.

Tafsir:

Qurayshning mushriklari Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) va unga ergashgan mo'minlarga masxara va istehzo bilan murojaat qilib, shunday deyishdi: "Agar sizlar o'liklarni qabrlaridan tiriltirish va ularni qayta hisob-kitob uchun qaytarish haqidagi da'volaringizda chin dildan rostgo'y bo'lsangizlar, unda bizning avval o'tib ketgan ota-bobolarimizni tiriltirib keltiringlar-chi! Ular o'zlari guvohlik berib, sizlarning da'volaringizning haq ekanligini tasdiqlab bersinlar." Ular bu so'z bilan oxiratni inkor etib, o'limdan keyin qayta tirilishni aqlsizlik deb hisoblar, Payg'ambar va mo'minlarni ojiz qoldirishni niyat qilishardi. Ammo bu ularning nodonligi va o'jarligidan boshqa narsa emas edi, chunki Alloh taolo o'z hikmati bilan qiyomatni o'zi xohlagan vaqtda qiladi, bandalarning talabiga binoan emas.

Foydalar:

• Ushbu oyatdan mushriklarning qayta tirilishga bo'lgan qattiq inkori va bu haqdagi da'volarga nisbatan masxaralari ko'rinadi. Bu esa mo'minlarga sabr-toqatli bo'lishni va haq yo'lda mustahkam turishni o'rgatadi.
• Alloh taoloning hikmati shuni taqozo qiladiki, qiyomat va qayta tirilish vaqti bandalarning xohish-irodasi bilan emas, balki faqat Allohning ilmi va hikmati bilan belgilanadi. Bu esa mo'minning Allohga bo'lgan ishonchini va tavakkulini mustahkamlaydi.
• Oyatda mo'minlarga dushmanlarning masxaralari va kamsitishlariga qaramay, haq da'vatda barqaror bo'lish va ularning bema'ni talablariga berilmaslik kerakligi o'rgatiladi. Zero, haq yo'lning haqiqiyligi dushmanlarning tan olishiga bog'liq emas, balki Allohning va'dasiga ishonishga bog'liqdir.
• Bu oyat musulmonlarga o'tmishdagi ummatlarning ham o'z payg'ambarlariga shunga o'xshash talablar bilan murojaat qilganliklarini eslatadi. Bu esa Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)ning qalbiga tasalli berib, u zotning yo'li barcha payg'ambarlarning yo'li ekanligini bildiradi.