سوره احقاف — آیه 8

معانی کلمات:

• افْتَرَاهُ: آن را دروغ بافت و به خدا نسبت داد.
• تُفِیضُونَ: در آن فرو میروید و غوطهور میشوید (یعنی به طعن و تکذیب میپردازید).
• کَفَى بِهِ: او کافی است.

تفسیر آیه:

آیا این مشرکان میگویند که محمد (صلیاللهعلیهوسلم) این قرآن را از پیش خود ساخته و به خداوند نسبت داده است؟! ای پیامبر! به آنان بگو: اگر من این قرآن را از پیش خود ساخته و به دروغ به خدا نسبت داده باشم، شما هرگز نمیتوانید مرا از عذاب خداوند نجات دهید و کوچکترین کاری از دستتان برنمیآید. اگر خداوند بخواهد مرا به خاطر این دروغ مجازات کند، هیچکس نمیتواند مانع شود. پس چگونه عاقلانه است که من خود را با این کار در معرض عذاب الهی قرار دهم؟!

خداوند به آنچه شما در مورد این قرآن میگویید و در آن فرو میروید — از تکذیب و طعن و ایراد گرفتن — داناتر از همه است. او از همه چیز آگاه است و هیچ چیزی از او پنهان نیست. کافی است که خداوند میان من و شما گواه و شاهد باشد؛ او گواهی میدهد که من راستگویم و شما دروغگویید. و در پایان، خداوند آمرزنده و مهربان است؛ او درِ توبه را به روی همه باز گذاشته و از گناهان بندگان توبهکار میگذرد و به مؤمنان رحمت میآورد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توکل بر خدا در برابر اتهامات: پیامبر (ص) در برابر تهمت ناروای مشرکان، به خدا توکل میکند و پاسخ را به او واگذار میکند. این درس بزرگی است برای مؤمنان که در برابر اتهامات و سخنان ناروا، به خدا پناه ببرند و از او یاری بخواهند.
2. عاقبتاندیشی: انسان عاقل هرگز خود را در معرض عذاب الهی قرار نمیدهد. پیامبر (ص) با این استدلال منطقی، بطلان ادعای مشرکان را روشن میکند که اگر او دروغگو بود، هرگز خود را به این خطر نمیانداخت.
3. علم الهی و شهادت او: خداوند شاهد و گواه بر همه اعمال و گفتار ماست. این آگاهی، انسان را به مراقبت از رفتار و گفتار خود دعوت میکند و آرامش میبخشد که در نهایت، حق آشکار خواهد شد.
4. رحمت و مغفرت الهی: حتی در سختترین اتهامات و دشمنیها، خداوند خود را «غفور» و «رحیم» معرفی میکند و درِ توبه را باز میگذارد. این نشاندهنده رحمت گسترده الهی است که هیچ گناهی جز شرک و تکذیب حق، از دامنه رحمتش خارج نیست، اگر بنده توبه کند.
5. قرآن، معجزهای جاودان: این آیه نشان میدهد که قرآن نه ساخته بشر، بلکه وحی الهی است و هرگونه شک و تردید در آن، ناشی از جهل و عناد است.