سوره فتح — آیه 19

معانی کلمات:

• مَغَانِمَ: جمع «مَغْنَم» به معنای غنیمتها و اموالی که از دشمن به دست میآید.
• عَزِیزًا: غالب و پیروزمندی که هیچکس بر او چیره نمیشود.
• حَکِیمًا: دارای حکمت و تدبیر کامل در آفرینش و کارهایش.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر نعمتهای خود بر مؤمنان در بیعت رضوان، در این آیه به پاداش دیگری اشاره میکند و میفرماید: و غنیمتهای فراوانی که [به زودی] آن را به دست میآورند. این وعده الهی درباره غنیمتهای خیبر بود که پس از صلح حدیبیه، مؤمنان از یهودیان خیبر به دست آوردند؛ چرا که خیبر دارای املاک و اموال بسیاری بود و پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) آن را میان مجاهدان تقسیم کرد. این غنیمتها پاداش صبر و وفای آنان در بیعت بود و جبران آنچه در حدیبیه از آنان فوت شده بود. سپس خداوند میفرماید: و خداوند همواره پیروزمندِ شکستناپذیر و حکیمِ دانا در تدبیر امور بندگانش است. او با قدرت کامل خود، دشمنان را خوار و ذلیل میکند و با حکمت خود، وعدههایش را در بهترین زمان و مکان محقق میسازد و برای هر چیزی اندازه و جایگاه مناسبی قرار میدهد.

فواید و درسهای آیه:

1. وفای به وعده الهی: خداوند هرگز وعده خود را خلاف نمیکند و به بندگان مؤمن و صبور خود پاداش میدهد؛ پس مؤمن باید به وعدههای الهی اطمینان کامل داشته باشد.
2. جبران الهی: وقتی مؤمن به خاطر رضای خدا از چیزی میگذرد یا صبر میکند، خداوند بهتر از آن را به او عطا میکند؛ همانگونه که مؤمنان در حدیبیه از عمره محروم شدند اما خداوند فتح خیبر و غنایم فراوان را نصیبشان کرد.
3. عزت و حکمت خداوند: عزت خداوند به این معناست که هیچ قدرتی در برابر او نمیتواند بایستد و حکمت او نیز اقتضا میکند که همه کارهایش بر اساس مصلحت و تدبیر دقیق باشد؛ پس مؤمن باید در همه حال به این دو صفت الهی توکل کند و بداند که پیروزی نهایی از آنِ اهل ایمان است.
4. اهمیت بیعت و وفاداری: این آیه نشان میدهد که وفاداری به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و پایبندی به عهد، زمینهساز نزول برکات و پیروزیهای مادی و معنوی است و خداوند از این وفاداری خشنود میشود.