Hujurot surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• تُعَلِّمُونَ – bildirasizmi, xabar berasizmi (bu yerda “o‘rgatish” emas, “xabardor qilish” ma’nosida).
• بِدِينِكُمْ – diningiz haqida, ya’ni iymoningiz va amalingiz haqida.

Tafsir:

Ey Muhammad sollallohu alayhi vasallam, mana shu a’robiy (sahroiy) qavmlarga ayting: “Sizlar Allohga diningizni bildirasizlarmi? Ya’ni, ‘Biz iymon keltirdik, biz sodiq mo‘minlarmiz’, deb Allohga xabar bermoqchimisizlar? Holbuki, Alloh osmonlardagi va yerdagi barcha narsalarni biladi. Uning ilmidan hech narsa yashirin emas. U sizlarning qalblaringizdagi iymon yoki kufrni, yaxshilik yoki yomonlikni to‘liq biladi. Shuning uchun U sizlarning xabaringizga muhtoj emas. Alloh har bir narsani biluvchidir – Uning ilmi hamma narsani qamrab olgan, Zarrasigacha hech narsa Uning nazaridan chetda qolmaydi.”

Bu oyat a’robiylar Payg‘ambar alayhissalom huzurlariga kelib: “Biz haqiqiy mo‘minmiz”, deb qasamyod qilganlarida nozil bo‘lgan. Alloh ularning qalblarida boshqa holat borligini bilib, ularni bu da’volaridan qaytarmoqda va iymonni faqat so‘z bilan emas, balki amal va sidq bilan isbotlash kerakligini o‘rgatmoqda.

Foydalar:

1. Alloh taolo bandalarining ichki holatini, qalbidagi niyatlarini to‘liq biladi. Shuning uchun bizning iymonimizni faqat Alloh biladi, deb o‘zimizni ko‘rsatishga hojat yo‘q – U hammasini biladi.
2. Bu oyat musulmonlarga riyokorlikdan (ko‘z-ko‘z qilishdan) saqlanishni o‘rgatadi. Iymon va amallarimizni Alloh uchun qilishimiz, boshqalarga ko‘rsatish uchun emas, balki ixlos bilan qilishimiz lozim.
3. Allohning ilmi cheksiz va hamma narsani qamrab olgan. Bu bizga har qanday ishda Allohning nazoratida ekanligimizni eslatadi va gunohlardan saqlanishga undaydi.
4. Islomda iymon – bu faqat og‘izda aytiladigan so‘z emas, balki qalbda tasdiq, tilda iqror va amallar bilan isbotlanadigan haqiqatdir. Alloh bizning haqiqiy holatimizni biladi, shuning uchun amallarimizni to‘g‘rilashimiz kerak.