مائدہ سۈرىسى — ئايەت 42

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ: يالغان سۆزلەرنى كۆپ ئاڭلايدىغانلار، يالغانچىلارنىڭ سۆزىگە قۇلاق سالىدىغانلار.
• أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ: ھارام مال يەيدىغانلار. «سۇھت» دېگەن سۆز ئەسلىدە «پۈتۈنلەي يوقىتىش» مەنىسىدىن كەلگەن بولۇپ، ھارام مال ئىنساننىڭ بەرىكىتىنى يوقىتىدىغانلىقى ئۈچۈن بۇ نام بېرىلگەن. بۇ يەردە رىبا، پارا ۋە باشقا ھارام كىرىملەرنى كۆرسىتىدۇ.
• فَاحْكُم بَيْنَهُمْ: ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلغىن.
• أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ: ياكى ئۇلاردىن يۈز ئۆرۈگىن (يەنى ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلمىغىن).
• بِالْقِسْطِ: ئادالەت بىلەن، ھەققانىيلىق بىلەن.
• الْمُقْسِطِينَ: ئادالەتلىك ھۆكۈم قىلغۇچىلار، ھەققانىي ئادەملەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تەئالا يەھۇدىيلارنىڭ بەزى سۈپەتلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار يالغان سۆزلەرنى كۆپ ئاڭلايدىغان، يالغان گۇۋاھلىققا قۇلاق سالىدىغان كىشىلەر ئىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئۇلار ھارام ماللارنى، يەنى رىبا ۋە پارا قاتارلىق ھارام كىرىملەرنى يېيىشكە ئادەتلەنگەن ئىدى. بۇنداق قىلمىشلار ئۇلارنىڭ دىلىنى قارايتىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمايدىغان ھالغا كەلتۈرگەن ئىدى.

ئاندىن ئاللاھ تەئالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا مۇنداق دەيدۇ: ئەگەر بۇ يەھۇدىيلار سېنىڭ ھۇزۇرىڭغا كېلىپ، ئارىلىرىدىكى بىر مەسىلىدە ھۆكۈم سورىسا، سەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلىش ياكى قىلماسلىقتا ئەركىن. ئەگەر ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ھۆكۈم قىلمىساڭ، ئۇلار ساڭا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئەگەر ھۆكۈم قىلساڭ، ئۇلار ساڭا دۈشمەن بولسىمۇ، ئادالەت بىلەن ھۆكۈم قىلغىن. چۈنكى ئاللاھ تەئالا ئادالەتلىك ھۆكۈم قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ، گەرچە ھۆكۈم قىلىنغۇچىلار دۈشمەن بولسىمۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى ئادالەتنى ئەڭ ئاساسلىق پرىنسىپ قىلىدۇ. ھەتتا دۈشمەنگە بولسىمۇ ئادالەت بىلەن مۇئامىلە قىلىش كېرەك. بۇ ئىسلامنىڭ ئۇلۇغۋارلىقىنى ۋە ئىنسانپەرۋەرلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ھارام مال ۋە يالغانچىلىق ئىنساننىڭ قەلبىنى قارايتىدۇ. بۇ ئايەتتە يالغان ئاڭلاش ۋە ھارام يېيىش بىرگە تىلغا ئېلىنغان بولۇپ، بۇ ئىككىسى ئىنساننى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمايدىغان ھالغا كەلتۈرىدىغانلىقىغا ئىشارە قىلىدۇ.
• پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھۆكۈم قىلىش ھوقۇقى ۋە ئەركىنلىكى بۇ ئايەتتە بايان قىلىنغان بولۇپ، بۇ ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىك مەرتىۋىسىنى ۋە ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلگەن ھۆكۈم قىلىش ھوقۇقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تەئالا ئادالەتلىك كىشىلەرنى ياخشى كۆرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە ئادالەتلىك بولۇشنىڭ ئاللاھنىڭ مۇھەببىتىگە ئېرىشىشنىڭ يولى ئىكەنلىكىنى ئۆگىتىدۇ.
• ئىسلام دىنى ھەممە ئادەمنى ھەققانىيلىق ۋە ئادالەتكە چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت ئارقىلىق ئىسلامنىڭ ئادالەت ۋە ھەققانىيلىققا بولغان ئەھمىيىتىنى كۆرۈپ، ئىسلامغا بولغان قىزىقىشىمىز ۋە مۇھەببىتىمىز ئاشىدۇ.