Ан-Наджм сүрәсе — Аять 19

Кыйммәтле сүзләрнең мәгънәләре:

— “Ә-фә-рә-әйтүм”: “Әйтүмме миңа”, “күрдегезме”, ягъни “хабәр бирегезче” мәгънәсендә. Бу — аларның гыйбадәт кылган нәрсәләренең хәлен сорау өчен китерелгән сорау.

— “Әл-Ләт”: Таиф шәһәрендәге Сәкыйф кабиләсенең сынымы (бер таштан ясалган сын).

— “Әл-Гүззә”: Гатфан кабиләсенең табынган агачы (самура агачы), ул да сыным булып саналган.

Аять тәфсире:

Әй, Мәккә мөшрикләре! Сез гыйбадәт кылган “әл-Ләт” һәм “әл-Гүззә” сынымнарына карап әйтегезче: аларның сезгә нинди файдасы яки зарары бар? Алар сезнең өчен Аллаһыдан башка гыйбадәткә лаек булырлык итеп нәрсә эшли алалар? Алар — сезнең үзегез ясаган ташлар һәм агачлар гына түгелме? Аларны сез үзегез уйлап чыгаргансыз, аларга исемнәр биргәнсез. Әгәр алар чыннан да илаһ булсалар, үзләренә гыйбадәт кылучыларга ярдәм итәр иделәр яки зарар китерә алыр иделәр. Ләкин алар — бернәрсәгә дә кадир түгел. Шуңа күрә аларны Аллаһыга тиңдәш кую — бөтенләй акылсызлык. Бу сорау аларның ахмаклыгын һәм ялгышлыгын ачык күрсәтү өчен китерелә. Аллаһы Тәгалә аларның бу сынымнарга гыйбадәт кылуларының бушлыгын һәм мәгънәсезлеген фаш итә.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Кеше үзе ясаган яки үзе уйлап чыгарган нәрсәгә гыйбадәт кылу — бөтенләй акылсызлык. Чөнки хакыйкый Илаһ булыр өчен, Ул үзе барлыкны яратучы, идарә итүче һәм гыйбадәт кылучыларның догаларын ишетүче булырга тиеш.
2. Мөшрикләрнең сынымнарына бирелгән исемнәр — аларның үзләре уйлап чыгарган ялган исемнәр. Аллаһы аларга мондый исемнәр бирергә рөхсәт итмәгән. Димәк, дингә кертелгән һәр яңалык — ялган.
3. Бу аять мөшрикләрне фикер йөртергә һәм үз гамәлләренең ни дәрәҗәдә хата икәнен аңларга чакыра. Акыллы кеше үзенең гыйбадәтен тикшерергә тиеш: ул хакыйкатькә нигезләнгәнме, әллә гадәткә һәм наданлыккамы?
4. Ислам диненең матурлыгы шунда: ул кешеләрне акыл белән фикер йөртергә, хакыйкатьне эзләргә һәм ялганнан баш тартырга өнди. Аллаһы Тәгалә безне үзебезгә файда китерә алмаган нәрсәләргә гыйбадәт кылудан азат итте һәм безне Үзенә генә гыйбадәт кылырга бойорды.