سوره انعام — آیه 156

معانی کلمات:

• طائفتین: دو گروه؛ منظور یهود و نصاری هستند.
• دراستهم: خواندن و مطالعه کردن آنان (کتابهای آسمانی خود).
• لغافلین: بیخبر و ناآگاه.

تفسیر آیه:

این آیه در ادامه آیات پیشین، یکی از حکمتهای نزول قرآن را بیان میکند و خطاب به مشرکان عرب است که اگر قرآن نازل نمیشد، میتوانستند بهانهای بیاورند و بگویند: «کتاب آسمانی تنها بر دو گروه پیش از ما (یهود و نصاری) نازل شده است و ما از خواندن و مطالعه کتابهای آنان کاملاً بیخبر و ناآگاه بودیم؛ نه زبانشان را میدانستیم و نه به محتوای آن دسترسی داشتیم. بنابراین، اگر عذابی بر ما نازل شود، ناعادلانه است؛ زیرا ما هیچ پیام و کتابی از جانب خدا دریافت نکردهایم که به آن عمل کنیم.»

خداوند با نزول قرآن بر پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) این بهانه را از آنان میگیرد و حجت را بر همگان تمام میکند. اکنون کتابی به زبان خودشان و با رسالت جهانی نازل شده است تا هیچکس نتواند ادعای بیخبری کند. این آیه نشان میدهد که ارسال رسل و کتب آسمانی، لطف و رحمت خداوند است تا بندگان در روز قیامت عذری نداشته باشند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اتمام حجت بر بندگان: خداوند هیچکس را بدون راهنمایی و پیام الهی رها نمیکند و با فرستادن قرآن، عذر همگان را قطع کرده است تا در روز قیامت کسی نتواند بگوید «ما بیخبر بودیم».
2. رحمت و لطف خداوند: نزول قرآن به زبان عربی برای مردم عرب، نشانه محبت خداوند است که پیام خود را به زبانی قابل فهم برای هر قومی میفرستد تا هدایت برای همه ممکن باشد.
3. اهمیت علم و آگاهی: مسلمانان باید از کتاب آسمانی خود و معارف آن آگاه باشند و آن را مطالعه کنند تا از غفلت و بیخبری در امان بمانند و بتوانند پاسخگوی شبهات باشند.
4. مسئولیتپذیری: با وجود قرآن و پیام روشن، انسانها مسئولاند و باید در برابر دستورات الهی پاسخگو باشند؛ بنابراین نباید از عمل به آن سستی کنند.
5. قدردانی از نعمت قرآن: این آیه ما را به شکرگزاری از نعمت بزرگ قرآن دعوت میکند و میآموزد که باید قدر این کتاب آسمانی را بدانیم و در تلاوت، تدبر و عمل به آن کوشا باشیم.