سوره قلم — آیه 27

معانی کلمات:

• مَحْرُومُونَ: کسانی که از خیر و برکت چیزی منع شدهاند و به آن دست نمییابند.

تفسیر آیه:

هنگامی که صاحبان باغ، باغ خود را در حالی که آتش گرفته و نابود شده بود دیدند، ابتدا آن را نشناختند و گفتند: «ما راه را گم کردهایم و این باغ ما نیست.» اما وقتی با دقت بیشتر نگاه کردند و یقین کردند که این همان باغ خودشان است، زبان به اعتراف گشودند و گفتند: «بلکه ما محروم شدهایم؛ ما کسانی هستیم که از خیر و برکت این باغ محروم گشتیم.» این محرومیت نتیجهی تصمیم نادرست آنها بود؛ زیرا شبانه عزم کرده بودند که سهم فقرا و مسکینان را از محصول باغ ندهند و آن را از آنِ خود کنند. آنان به جای شکرگزاری از نعمت خداوند و ادای حق الهی، بخل ورزیدند و با این کار، خیر و برکت را از خود دور ساختند و گرفتار عذاب و خسران شدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. بخل و منع حق دیگران، سبب زوال نعمت است: هر کس نعمتی را که خداوند به او داده است، در راه صحیح و برای بندگان خدا مصرف نکند، باید منتظر از بین رفتن آن نعمت باشد. خداوند نعمت خود را از کسانی که شکر آن را به جا نمیآورند و حق دیگران را در آن ادا نمیکنند، میگیرد.
2. اعتراف به خطا، نخستین گام جبران است: صاحبان باغ وقتی حقیقت را دیدند، به جای انکار و بهانهجویی، اعتراف کردند که محروم شدهاند و این اعتراف، زمینهی بازگشت و توبهی آنان را فراهم کرد. انسان مؤمن نیز باید در برابر خطاهای خود فروتن باشد و به سرعت به سوی خدا بازگردد.
3. هشدار دربارهی عاقبت دنیاپرستی: این داستان نشان میدهد که دلبستگی به مال و ثروت و فراموش کردن حقوق الهی و انسانی، انسان را به جایی میرساند که در یک لحظه، همهی دارایی خود را از دست بدهد و جز حسرت و پشیمانی چیزی برایش باقی نماند.
4. اهمیت استثنا کردن در تصمیمات (إن شاء الله): در ادامهی این داستان، یکی از آنان به دیگران یادآوری میکند که چرا هنگام تصمیمگیری، «إن شاء الله» نگفتند. این درس بزرگی است که انسان در همهی کارهای خود باید ارادهی خود را به مشیت الهی گره بزند و توکل بر خدا را فراموش نکند.