سوره قلم — آیه 28

معانی کلمات:

• «أَوْسَطُهُمْ»: بهترین و عاقلترین و میانهروترینِ آنان.
• «لَوْلَا»: یعنی «هَلّا» و برای تشویق و ترغیب به کاری به کار میرود.
• «تُسَبِّحُونَ»: یعنی خدا را به پاکی یاد میکنید و از او اطاعت کرده، او را بزرگ میشمارید.

تفسیر آیه:

هنگامی که آن باغبانان، باغ سوخته و نابودشدهی خود را دیدند و دانستند که این کیفرِ تصمیم نادرستشان بوده است، بهترین و خردمندترینِ آنان به دیگران گفت: «آیا من به شما نگفتم که چرا وقتی ارادهی منع فقرا از میوهی باغ را کردید، نگفتید: إن شاء الله و خدا را تسبیح و تقدیس نکردید و به او پناه نبردید؟» او آنان را سرزنش میکرد که چرا در آن هنگام، تسلیم فرمان خدا نشدند و با گفتن «إن شاء الله» ارادهی خود را به خواست خداوند گره نزدند و از او یاری نخواستند. این سخن او یادآور پند و اندرزی بود که پیش از آن به آنها داده بود، اما آنان به آن توجه نکردند و اکنون پشیمان شدند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان خردمند، در میان جمع، آن کسی است که در برابر خطاها و لغزشها، دیگران را به یاد خدا و اطاعت از او میاندازد و آنان را به سوی توبه و بازگشت دعوت میکند.
• مؤمن باید در همهی کارهایش، ارادهی خود را به مشیت الهی گره بزند و با گفتن «إن شاء الله» تواضع خود را در برابر خداوند نشان دهد.
• یاد خدا و تسبیح او، انسان را از تصمیمهای نادرست و عاقبتهای تلخ بازمیدارد و سبب نزول برکت و رحمت الهی میشود.
• سرزنش خردمندانه و پندآمیز، اگر با نیت خیر و دلسوزی باشد، میتواند مایهی بیداری و اصلاح دیگران گردد.
• این آیه نشان میدهد که بخل و خودخواهی، انسان را به نابودی میکشاند، اما توکل بر خدا و یاد او، انسان را در مسیر سعادت و رستگاری قرار میدهد.