سوره قلم — آیه 26

معانی کلمات:

• ضَالُّونَ: گمراهشدگان، راه را گمکردگان.

تفسیر آیه:

هنگامی که صاحبان باغ، باغ خود را به صورت سوخته و نابودشده دیدند، آن را نشناختند و با تعجب و ناباوری به یکدیگر گفتند: «ما واقعاً راه را گم کردهایم و این باغ ما نیست!» زیرا آن را به حالتی غیر از آنچه انتظار داشتند یافتند؛ باغی که شبانه تصمیم گرفته بودند میوههای آن را از فقرا دریغ کنند و صبح زود به چیدن آن بروند، اکنون به خاکستری سیاه تبدیل شده بود. این سخن نشاندهنده شدت شوک و حیرت آنان بود، به گونهای که ابتدا تصور کردند در مسیر اشتباهی قرار گرفتهاند و به باغ دیگری رسیدهاند. اما زمانی که بیشتر دقت کردند و نشانههای باغ خود را بازشناختند، دریافتند که این همان باغ خودشان است و به خطای خود پی بردند.

فواید و درسهای آیه:

1. نشانه قدرت الهی: این آیه یادآور آن است که خداوند متعال قادر است هر نعمتی را که به بندگان عطا کرده، در یک لحظه از آنان بگیرد. بنابراین، انسان نباید به داشتههای خود مغرور شود و باید همواره شکرگزار پروردگار باشد.
2. عاقبت بخل و منع خیر: تصمیم نادرست آنان برای محرومکردن فقرا از میوههای باغ، سبب نابودی تمام سرمایه آنان شد. این درس بزرگی است که بخل و خودخواهی نهتنها سودی برای انسان ندارد، بلکه موجب زوال نعمتها میشود.
3. اهمیت استثنا گفتن (إن شاء الله): در روایات آمده است که آنان هنگام تصمیمگیری، نگفتند «إن شاء الله» و به همین دلیل، مشیت الهی بر نابودی باغشان تعلق گرفت. این امر به ما میآموزد که در تمام امور، اراده خود را به خواست خداوند گره بزنیم و توکل بر او را فراموش نکنیم.
4. بیداری وجدان: اگرچه آنان ابتدا دچار حیرت شدند، اما پس از شناخت حقیقت، به خطای خود پی بردند و توبه کردند. این نشان میدهد که انسان همواره فرصت بازگشت به سوی خدا را دارد و درِ توبه هرگز بسته نیست.