Аль-Калам сүресі — Аят 31

1. Сөздердің мағынасы:

• يَا وَيْلَنَا — «Уа, өкініш!», «Уа, қасірет!» деген мағынада айтылатын, адам басына түскен ауыр жағдайды мойындап, өкінген кезде айтылатын сөз.
• طَاغِينَ — «шектен шыққандар», «шекараны бұзғандар» дегенді білдіреді. Бұл жерде Аллаһтың әмірінен асып, өздеріне тиесілі емес нәрсені істегендер деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Бақ иелері бақтарының өртеніп, жойылып кеткенін көргенде, қатты өкініш пен қайғыға батып, дауыстарын көтеріп: «Уа, қасірет! Біз шынында да шектен шыққандар болдық!» — деді. Олар бұл сөздерімен өздерінің күнәсін мойындады. Себебі олар Аллаһтың берген нығметіне шүкір етпей, кедей-кепшіктерге тиесілі үлесті беруден бас тартып, «Аллаһ қаласа» деп те айтпай, таңертең ерте бақты жинап алуға бекінген еді. Осы әрекеттері арқылы олар Аллаһтың әмірінен асып, өздеріне зұлымдық жасады. Енді олар бақтарынан да, оның берекесінен де айырылып, қолдарында ештеңе қалмағанын көргенде, шынайы түрде өкініп, күнәларын мойындады. Олар бұрынғы істеген істерінің қате екенін түсініп, бір-бірін кінәлап, өздеріне-өздері «Уа, өкініш! Біз шынында шектен шыққан едік» деп мойындады. Бұл — Аллаһтың әміріне қарсы келудің, нығметке шүкірсіздік етудің және сараңдықпен кедейлердің хақын бермеудің ақыбеті. Олар осылайша өз күнәларын мойындап, тәубеге келді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Күнәні мойындау — тәубеге бастайтын жол. Адам қателігін түсініп, оны мойындаса, бұл оның Аллаһқа қайтуының бастауы болады. Бұл аятта бақ иелері өз қателіктерін мойындап, өкінгенін көреміз.
• Аллаһтың нығметтеріне шүкір ету қажет. Бізге берілген әрбір игілік — Аллаһтың сыйы. Оны өз қалауымызша ғана пайдаланып, Аллаһтың разылығын ескермеу — шектен шығушылық.
• Кедей-кепшіктердің хақын беру — байлықтың берекесі. Мал-мүліктен зекет пен садақа беру арқылы байлық тазарады әрі берекеленеді. Сараңдық пен ашкөздік ақырында адамды зиянға ұшыратады.
• «Иншаллаһ» деп айту — әр істі Аллаһтың қалауына тапсыру. Адам болашақта істейтін ісін «Аллаһ қаласа» деп айту арқылы өзінің Аллаһқа тәуелді екенін мойындайды. Бұл — иманның көрінісі.
• Аллаһ әділетті, әрі Рахымды. Ол күнәһар құлдары тәубеге келсе, кешіреді. Бірақ шектен шығып, зұлымдық жасағандарға ескерту ретінде азап та болады. Бұл — Аллаһтың әділдігі мен рақымдылығының көрінісі.
• Дүниедегі азап — ақыреттегіден жеңіл. Бұл аятта бақ иелерінің дүниедегі азабы баяндалады. Ал ақыреттегі азап одан да ауыр. Сондықтан әр адам осы дүниеде Аллаһтың әмірлерін орындап, тыйымдарынан тыйылуы керек.
• Ислам — тәубе мен үміт діні. Адам қандай күнә жасаса да, шынайы тәубе етсе, Аллаһ оны кешіреді. Бұл аятта бақ иелерінің тәубесі мен Аллаһтың кешіріміне деген үміті баяндалады. Бұл — мұсылмандарды Аллаһтың рақымына үміттенуге шақыратын үлгі.