Qalam surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• خُلُقٍ – xulq, axloq, fe'l-atvor.
• عَظِيمٍ – buyuk, ulug', katta.

Tafsir:

Ey Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)! Albatta, siz buyuk axloq ustidasiz. Bu buyuk axloqning zamirida Qur'oni Karimning barcha go'zal odob-axloq qoidalari jamlangandir. Siz Qur'onga to'liq amal qilgan holda, uning buyruqlarini bajarib, qaytargan narsalaridan qaytgan edingiz. Shu bois sizning xulqingiz Qur'onning o'zi edi – ya'ni Qur'onda zikr qilingan barcha fazilatlar, saxovat, shijoat, kechirimlilik, sabr-toqat, halimlik, iffat, omonatdorlik, rostgo'ylik kabi yuksak axloqiy fazilatlar sizda mujassam bo'lgan edi. Bu Alloh taoloning sizga bergan eng katta ne'mati va sharafidir. Zero, Alloh taolo sizni mana shu ulug' xulq bilan vasf etib, butun insoniyatga o'rnak qilib ko'rsatdi.

Foydalar:

1. Payg'ambarimiz (s.a.v.)ning xulqlari Qur'onning amaliy tajassumi edi. Bu bizga Qur'on o'qishning o'zi kifoya emas, balki uning axloqiy ko'rsatmalarini hayotimizda amalga oshirish lozimligini o'rgatadi.
2. Buyuk axloq – buyuk maqomning belgisidir. Kimki axloqini go'zallashtirsa, Alloh huzurida ham, odamlar oldida ham yuksak darajaga erishadi.
3. Islom dini axloqni eng oliy darajaga ko'targan. Payg'ambarimizning "Men go'zal axloqni to'ldirish uchun yuborilganman", degan hadislari ham buni tasdiqlaydi.
4. Bu oyat musulmon kishiga o'z axloqini doimiy ravishda yaxshilashga undaydi. Chunki axloq – insonning haqiqiy ziynati va jamiyatda hurmat qozonishning eng ishonchli vositasidir.
5. Alloh taolo o'z Payg'ambarini bunday ulug' sifat bilan vasf etishi, bizga Payg'ambarimizga bo'lgan muhabbat va ehtiromimizni yanada oshirishga, unga to'liq ergashishga chorlaydi.