A'rof surasi — Oyat 101

So'zlarning ma'nolari:

• Qura (القرى): qishloqlar, shaharlar; bu yerda o'tgan ummatlarning yurtlari nazarda tutilgan.
• Anbo (أنباء): xabarlar, voqealar.
• Bayyinat (البينات): aniq dalillar, mo''jizalar.
• Yatba'u (يطبع): muhr bosadi, yopib qo'yadi.

Tafsir:

Ey Muhammad! Bu o'zi sizga zikr qilingan qishloqlar — Nuh, Hud, Solih, Lut va Shu'ayb qavmlarining yurtlari — ularning xabarlarini sizga hikoya qilmoqdamiz. Bu xabarlar orqali ularning o'z payg'ambarlariga qarshi qilgan takabburligi, da'vatlarini rad etgani va oxir-oqibat ularni halokatga uchratgani bayon qilinadi. Bu hikoyalar ibrat oluvchilar uchun saboq va zolimlar uchun ogohlantirishdir.

Darhaqiqat, ularga o'z payg'ambarlari ochiq-oydin mo''jizalar va aniq dalillar bilan kelgan edilar. Ammo ular avvaldan yolg'on deb bilgan narsalariga — haqiqatga — keyinchalik ham ishonmadilar. Chunki ularning qalblari kufr va jaholatga botgan, iymon uchun joy qolmagan edi. Xuddi shuningdek, Alloh taolo o'tgan kofirlarning qalblariga muhr bosganidek, Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni inkor etgan kofirlarning qalblariga ham muhr bosadi. Natijada ular hidoyat topishdan mahrum bo'ladilar va iymon yo'lini topa olmaydilar.

Foydalar:

1. Allohning sunnati o'zgarmasdir: kim haqiqatni bilgan holda rad etsa, uning qalbi muhurlanib, hidoyatdan mahrum bo'ladi. Bu har bir davrda o'xshash tarzda yuz beradi.
2. Payg'ambarlarning mo''jizalari va dalillari faqat chin dildan istak qilganlarga foyda beradi; qalbi kasal bo'lganlarga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi.
3. O'tgan ummatlarning qissalarini o'rganish mo'min uchun ibrat manbai bo'lib, insonni gunoh va isyondan saqlaydi hamda to'g'ri yo'lda mustahkam turadi.
4. Ushbu oyat musulmonlarga Allohning rahmati va inoyatini eslatadi: ular iymon sharafi bilan sharaflanganlar, shu bois bu ne'matning qadrini bilishlari va shukr qilishlari lozim.