A'rof surasi — Oyat 199

Kalimalarning ma'nolari:

• الْعَفْوَ – osonini, yengilini, odamlarning tabiati osonlik bilan qabul qiladigan narsani.
• الْعُرْفِ – yaxshi so'z, go'zal xulq va aql hamda shariat yaxshi deb bilgan har bir ish.
• أَعْرِضْ – yuz o'gir, e'tibor berma, javob berma.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, siz va ummatingizga aytilmoqdaki: Odamlardan ularning tabiati osonlik bilan beradigan, qiyinchiliksiz qabul qiladigan narsani qabul qiling. Ya'ni, ularning xulq-atvoridagi va amallaridagi yaxshi tomonlarni oling, ularga og'ir keladigan, toqatlaridan tashqari bo'lgan narsalarni talab qilmang. Chunki bunday qilish ularni haqdan uzoqlashtiradi va nafratlantiradi.

Shuningdek, har bir go'zal so'zga, chiroyli amalga va aql hamda shariat yaxshi deb bilgan barcha ishlarga buyuring. Odamlarni yaxshilikka, ezgulikka, saxovat va muruvvatga chaqiring.

Johillar, ahmoqlar va nodonlar siz bilan janjallashsa yoki sizga yomon muomala qilsa, ular bilan tortishmang, ularning johilligiga johillik bilan javob bermang. Ulardan yuz o'giring, ularning bema'ni gaplariga e'tibor bermang. Sizni ranjitganni ranjitmang, sizdan narsani ayagan kishiga siz ham ayamang. Bu oliyjanob axloqdir.

Foydalar:

Ushbu oliyjanob oyat mo'minlarga go'zal axloqning eng yuksak darajasini o'rgatadi. Undan quyidagi saboqlarni olamiz:

• Islom dini odamlar bilan muloyim va yumshoq muomala qilishni buyuradi, ularga og'ir keladigan narsalarni yuklamaydi.
• Yaxshilikka buyurish va go'zal xulqni targ'ib qilish – mo'minning doimiy vazifasidir.
• Johillar bilan janjallashish, ularning saviyasiga tushish mo'minning sha'niga to'g'ri kelmaydi. Ularga nisbatan sabr va himmat bilan munosabatda bo'lish kerak.
• Bu oyat Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi vasallam)ning axloqining go'zalligini va Islomning rahm-shafqat, bag'rikenglik diniga ekanligini ko'rsatadi. Bu esa odamlarni Islomga va uning pok ta'limotiga yaqinlashtiradi.