سوره اعراف — آیه 36

معانی کلمات:

• کذّبوا: دروغ شمردند، تکذیب کردند.
• آیاتنا: نشانه‌ها و دلایل روشن ما (آیات قرآن و معجزات پیامبران).
• استکبروا عنها: تکبّر ورزیدند و خود را بزرگتر از آن دانستند که از آن پیروی کنند؛ سرپیچی همراه با گردنکشی کردند.
• أصحاب النار: اهل دوزخ، کسانی که ملازم و همراه همیشگی آتشند.
• خالدون: جاودانان، ماندگاران برای همیشه.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه سرنوشت گروه دیگری از مردم را بیان می‌کند که در مقابل آیات و نشانه‌های الهی دو ویژگی منفی داشتند: نخست اینکه آیات خدا را تکذیب می‌کردند و آنها را دروغ می‌شمردند، و دوم اینکه در برابر این آیات تکبّر می‌ورزیدند و از پذیرش و پیروی آنها سر باز می‌زدند. اینان نه تنها ایمان نیاوردند، بلکه با گردنکشی و خودبرتربینی، از دستورات الهی و پیام پیامبرانشان سرپیچی کردند. خداوند می‌فرماید این گروه، اصحاب آتشند؛ یعنی اهل دوزخ و همراهان همیشگی آن هستند و در آن آتش برای همیشه ماندگار خواهند بود و هرگز از آن خارج نخواهند شد. این وعده‌ای است حتمی و تخلف‌ناپذیر از جانب پروردگار حکیم.

فواید و پیام‌های آیه:

1. تکذیب آیات الهی و استکبار در برابر حق، دو گناه بزرگ و زمینه‌ساز عذاب جاودان است؛ پس انسان باید دل خود را از این دو رذیله پاک نگه دارد.
2. نشانه‌های خداوند در همه‌جا گسترده است؛ از آیات قرآن و معجزات پیامبران تا نشانه‌های آفاقی و انفسی، و وظیفه ما تأمّل و پذیرش آنهاست، نه انکار و تکبّر.
3. تکبّر در برابر حق، انسان را از هدایت محروم می‌کند و او را به بدترین سرانجام می‌رساند؛ در حالی که تواضع و فروتنی در برابر حقیقت، کلید سعادت و رستگاری است.
4. این آیه هشدار جدی به همه ماست که هرگز خود را بی‌نیاز از هدایت الهی نبینیم و با فروتنی در برابر قرآن و سنت، راه نجات را بپیماییم و از عذاب جاودان در امان بمانیم.